Абдулҳамид Қаюмов: «Тоҷикистон ба низоми ягонаи ҷаҳонии мониторинги пиряхҳо ворид шуд»

Февраль 11, 2020 14:07

ДУШАНБЕ, 11.02.2020 /АМИТ «Ховар»/. Дар Тоҷикистон вазъи пиряхҳоро омӯхта, шумораи дақиқи онҳоро ҳисоб мекунанд. Бо ин мақсад, соли 2019 ба пиряхҳои Тоҷикистон 12 экспедитсия анҷом дода шуд. Дар ин бора имрӯз зимни нишасти матбуотӣ директори Муассисаи илмии давлатии «Маркази омӯзиши пиряхҳои Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон», профессор Абдулҳамид Қаюмов изҳор дошт.

Соли равон олимони тоҷик 10 экспедитсияро ба пиряхҳои Тоҷикистон, аз ҷумла пиряхи Федченко ба нақша гирифтаанд.

Бояд тазаккур дод, ки дар тамоми ҷаҳон тадқиқот дар соҳаҳои кайҳон, энергияи атомӣ ва пиряхҳо гаронбаҳотарин мебошанд.

Масалан, танҳо як соати парвоз ба пиряхи Федченко аз 4 то 5 ҳазор доллар арзиш дорад. Худи роҳ ба пирях ба истиснои вақти парвоз 3,5 соатро ташкил дода, тадқиқоти як пирях аз 4 то 5 солро дар бар мегирад.

Пиряхҳо об мешаванд ва ин як раванди табиист, вале мушкилӣ аз нав барқароршавии онҳо мебошад, ки бо сабаби тағирёбии иқлим дар аксари пиряхҳо вуҷуд надорад.

«Агар ҷомеаи байналмилалӣ солҳои наздик барои ҳифзи пиряхҳо тадбирҳои мушаххас наандешад, он гоҳ оқибатҳои бебозгашт метавонанд ба амал оянд», — чунин меҳисобад директори Маркази омӯзиши пиряхҳо.

Бо мақсади тавсеаи ҳамкории байналмилалӣ соли гузашта Тоҷикистон ба низоми ягонаи ҷаҳонии мониторинги пиряхҳо ворид шуд, ки дар омӯзиши онҳо муваффақияти назаррас мебошад.

Айни замон номбар кардани шумораи дақиқи пиряхҳои Тоҷикистон ғайриимкон аст, зеро омӯзиш ва ҳисоби онҳо идома дорад.

Тибқи феҳрасти пиряхҳои солҳои 1950-1980, шумораи онҳо 8492 адад буд. Пас аз ҳисоб кардани пиряхҳо ва омӯхтани вазъи онҳо, Маркази омӯзиши пиряхҳои Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки зиёда аз як сол фаъолият мекунад, 12 ҷилди феҳрасти пиряхҳои Тоҷикистонро нашр хоҳад кард.

Вобаста ба ҳолати пиряхҳо А.Қаюмов зикр намуд, ки имрӯзҳо дар Тоҷикистон тамоюли ягонаи обшавии пиряхҳо вуҷуд надорад. Дар баъзе ҷойҳо ин раванд босуръат рух медиҳад ва дар баъзе ҷойҳо он нигоҳ дошта шудааст. Бо шарофати технологияҳои нави Марказ, ташхиси пайдоиши пиряхҳои нав имконпазир гардид.

«Маълум гардид, ки пиряхҳои қаблӣ ба чанд қисми дигар тақсим шудаанд. На шумораи пиряхҳо, балки ҳаҷмашон муҳим аст, зеро онҳо ҳамчун манбаи об арзишманданд. Дар экспозитсияҳои шимолӣ пиряхҳо ҳифз мегарданд ва ҳатто пиряхҳои нав пайдо мешаванд, дар ҷануб таназзули шадиди пиряхҳо ба назар мерасад. Пиряхҳои Помири Шарқӣ кам об шуда, дар ҳолати статсионарӣ қарор доранд. Дар болооби дарёҳои Кофарниҳон ва Варзоб таназзули шадид ба мушоҳида мерасад», — гуфт А. Қаюмов.

Имрӯз дар заминаи Маркази омӯзиши пиряхҳо 6 компютер ва бесарнишинҳо (дронҳо)-и пуриқтидор ва инчунин дигар технологияҳои зарурӣ мавҷуданд, ки ба тадқиқи зондии фосилавӣ имкон медиҳанд. Ин дастоварди хуб аст, вале барои омӯзиши беҳтари пиряхҳои Тоҷикистон технологияҳои иловагӣ заруранд.

Вазъи кунунии пиряхҳо андешидани тадбирҳои муштаракро бо сохторҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, аз ҷумла дар самти ташкили экспедитсияҳо барои омӯзиши онҳо тақозо мекунад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ дар суханрониҳои худ, аз ҷумла дар сатҳи байналмилалӣ, инро борҳо таъкид доштанд.

ДАР АКС: А. Қаюмов дар нишасти матбуотии Академияи илмҳо 10 феврал ба суоли хабарнигор посух медиҳад.

Февраль 11, 2020 14:07

Хабарҳои дигари ин бахш

Дар Кумитаи рушди сайёҳӣ ҷиҳати расонидани хизмати сатҳи баланд ба мизоҷон ҳамоиш доир шуд
РАВАНДИ ОБИ ДУШАНБЕ. Конфронси дарпешистодаи СММ оид ба об 2023-раванди такондиҳанда барои рушди устувор
Намояндаи Тоҷикистон дар конфронси байналмилалӣ дар шаҳри Истанбул сухан гуфт
Намояндагони Тоҷикистон бо ҷараёни амалишавии раванди ғанисозии орди гандумӣ дар Узбекистон шинос шуданд
Дар Душанбе созишномаҳо оид ба маблағгузорӣ ба имзо расиданд
Татбиқи Барномаи миёнамуҳлати рушди иқтисоди рақамӣ дар Тоҷикистон баррасӣ шуд
Бонки миллии Тоҷикистон ба оператори низоми пардохтии «Вестерн Юнион Нетворк» иҷозатномаи фаъолият дод
Тоҷикистон номзадии Арабистони Саудиро барои мизбонии «Экспо -2030» ҷонибдорӣ менамояд
Вазорати нақлиёти Тоҷикистон доир ба тағйирёбии ҳамлу нақли бор тавассути гузаргоҳҳои сарҳадии Туркманистон хабар додааст
ОМОДАГӢ БА ЗИМИСТОН. Дар анбори Агентии захираҳои моддии давлатӣ дар Бадахшон миқдори кофии маҳсулоти мавриди ниёзи аввал захира шудааст
Дар Бадахшон барномаи мусоидат ба шуғли аҳолӣ ва омодагӣ ба ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ баррасӣ шуд
ЛОИҲАИ БАРҚАРОРКУНИИ ҶАНГАЛ ВА БЕҲТАР КАРДАНИ НЕКУАҲВОЛИИ МАРДУМ. Дар Тоҷикистон маҷмӯаи селексионии киштзори писта ташкил ёфт

Хабарҳои муҳимтарин