МАВСИМИ АНОР ДАР ТОҶИКИСТОН. Маълумоти муфассал дар хусуси фоидаҳои ин мева

Ноябрь 18, 2026 10:36

ДУШАНБЕ, 18.11.2026 /АМИТ «Ховар»/. Дар Тоҷикистон мавсими анор фаро расид ва дар бозорҳои мамлакат ин мева фаровон гардидааст. Нархи як килограмми он дар бозорҳои пойтахт аз 8 то 20 сомониро ташкил медиҳад. Анор на танҳо яке аз қадимтарин ва солимтарин дарахтони мевадиҳанда дар ҷаҳон аст, балки дар фарҳанг, дастурхон ва кишоварзии тоҷикон ҷойи хосса дорад. Дар зер маълумоти муфассалро дар бораи хусусият, мазза, парвариш ва ҳосили ин меваи лазизу ба саломатӣ фоидаоварро пешниҳод менамоем.

Мавсими ҷамъоварии анор ба фасли тирмоҳ рост меояд. Дар шароити Тоҷикистон ин мавсим вобаста ба минтақа ва навъи анор аз охири моҳи август оғоз ёфта, то охири моҳи октябр ва ноябр давом меёбад.

Хусусияти анор ва маззаи он

Вобаста ба навъ анорҳо ба се гурӯҳи асосии мазза тақсим мешаванд: ширин, ширин-турш (туршмазза) ва хеле турш. Меваи анори хушсифат бояд донаҳои пурбор, сурх ё гулобӣ дошта бошад. Маззаи он тароватбахш буда, аз сабаби мавҷудияти танинҳо дар пӯсташ тобиши сабуки талхӣ дорад.

Хусусияти биологӣ

Дарахти анор устувор буда, метавонад дар шароити мувофиқ то 100 сол ва бештар аз он умр бинад. Он ба шакли бутта ё дарахти хурди хордор (то 3–5 метр) мерӯяд. Анор растании гармидӯст ва ба хушкӣ хеле тобовар аст, вале ба хунукиҳои шадид (аз -15 дараҷа C пасттар) ҳассос мебошад.

Шинонидан ва рӯидани анор

Барои он ки анор хуб рӯяд ва ҳосили дилхоҳ диҳад, қоидаҳои заруриро риоя бояд кард. Аз ҷумла, барои шинонидани ниҳоли анор интихоби ҷой басе муҳим аст. Анор ба нури Офтоб эҳтиёҷи зиёд дорад. Онро бояд дар ҷойи кушод ва офтобрӯя, ки аз шамолҳои хунуки шимолӣ муҳофизат шудааст, шинонед.

Анор дар хокҳои гуногун месабзад, вале хоки регзор-гилӣ (суглинки), серҳосил ва обгузар (дренаждор) барои он беҳтарин аст. Хеле муҳим аст, ки об дар решаи он кӯл нашавад. Анорро бештар аз рӯи қаламча (черенок) ё ниҳол мешинонанд (кишти тухм тавсия дода намешавад, зеро хусусияти навъии худро гум мекунад).

Парвариш ва нигоҳубин

Анор ба хушкӣ тобовар бошад ҳам, барои ҳосили хуб додан ба обёрии мунтазам эҳтиёҷ дорад. Хусусан дар вақти гулкунӣ ва пухтани мева об додан муҳим аст. Аммо бо эҳтиёт бошед. Агар пас аз хушкии дарозмуддат якбора оби зиёд диҳед, меваҳои анор дар дарахт мекафанд.

Анорро бештар ба шакли буттаи дорои 4–5 навдаи асосӣ парвариш мекунанд. Ҳар баҳор навдаҳои хушкшуда, касал ва навдаҳои зиёдатии дохили буттаро, ки соя мекунанд, буридан зарур аст.

Дар минтақаҳое, ки зимистонашон сард аст (ҳарорат аз -12 дараҷа C то -15 дараҷа C паст мешавад), буттаҳои анорро ба замин хам карда, бо хок ё хасу шохчаҳо мепӯшонанд, то сармо назанад. Дар баҳор боз аз хок озод мекунанд.

Навъи серталабу мулоимдонаи анор

Ин навъи олӣ барои донаҳои мулоим ва қариб беустухонаш баҳои баланд дорад. Маззааш ширини шаҳдбор аст. Мувофиқи барномаҳои давлатии боғдорӣ, ин навъи анор барои парвариш дар минтақаҳои нисбатан гарми Дарвоз ва Ванҷ, инчунин водии Вахш тавсия дода мешавад.

Сурх-анор навъи классикии маҳаллӣ, ки меваҳои калони сурх ва донаҳои пайвастаи рангашон анабӣ (яъне сурхи баланд) дорад. Маззааш ширин ва каме тобиши дилпазири туршӣ дорад. Он ҳам дар ҷануб ва ҳам дар шимоли ҷумҳурӣ васеъ шинонида мешавад.

Кадом навъи анор барои тайёр кардани шарбат беҳтар аст?

Барои тайёр кардани шарбати хушсифат, сероб ва хушмазза навъҳои аноре, ки донаҳои калон, сероб ва таъми ширин-турш доранд, беҳтарин ба шумор мераванд. Шарбати аз чунин анорҳо гирифташуда ҳам таъми амиқ ва ҳам ранги зебои рубинӣ пайдо мекунад. Шарбати ин навъҳо холис ва ширин аст. Донаҳояш хеле сероб ва сурхи дурахшонанд, ки ба шарбат ранги зебо ва таъми табиии ширин мебахшанд.

Фоидаҳои асосии анор барои саломатӣ

Истеъмоли мунтазами анор дар мавсими тирамоҳ масунияти баданро мустаҳкам карда, ба пешгирии бисёр бемориҳо кумак мерасонад. Аз ҷумла, барои табобат ва пешгирии камхунӣ (анемия) хеле муфид аст, зеро таркиби он аз оҳан бой буда, ба тавлиди сурхчаҳои хун (эритроситҳо) кумак мекунад.

Инчунин антиоксидантҳои таркиби анор фишори хунро ба танзим дароварда, сатҳи холестеринро паст мекунанд ва рагҳои хунгардро аз бандшавӣ муҳофизат менамоянд.

Беҳтар кардани ҳозима

Шарбат ва донаҳои анор кори меъдаву рӯдаҳоро беҳтар намуда, илтиҳобро дар дастгоҳи ҳозима кам мекунанд. Моддаҳои фаъоли биологӣ дар анор метавонанд афзоиши ҳуҷайраҳои саратониро боздоранд ва илтиҳоби музминро дар бадан коҳиш диҳанд.

Анор дорои миқдори зиёди кислотаҳои органикӣ аст. Шарбати анор метавонад пардаи луобии меъдаро ба хашм орад ва боиси хурӯҷи илтиҳоби меъда, захми меъда ё зиёд шудани туршии он гардад.

Ҳамчунин анор хусусияти табиии паст кардани фишори хунро дорад. Нафароне, ки худашон фишори паст доранд, бояд эҳтиёткор бошанд, зеро анор метавонад фишорро аз ҳад зиёд паст кунад.

Донаҳои анор ва пӯсти он, агар ҷӯшонида истифода шаванд, хусусияти хушккунӣ ва «бастани» шикамро доранд. Истеъмоли зиёди он метавонад мушкили қабзиятро вазнинтар кунад.

Тавсияи муҳим

Барои пешгирӣ аз зарари кислотаҳо шарбати анорро ҳамеша бо оби тоза бо таносуби як дар як омехта карда, нӯшидан лозим аст ва нӯшидани он тавассути найча (трубочка) барои ҳифзи дандонҳо муфид аст. Агар пас аз нӯшидани шарбати анор даҳонро бо оби тоза начайқонед, он метавонад боиси харобшавии дандонҳо гардад.

Пӯчоқи анор дар тибби мардумӣ ва муосир барои хосиятҳои пурқуввати зиддиилтиҳобӣ, зиддимикробӣ ва хушккунандааш ба таври васеъ истифода мешавад. Он дорои миқдори зиёди танинҳо ва полифенолҳо мебошад. Ҷӯшонидаи пӯчоқи анор барои ғарғара кардани даҳон ва гулӯ истифода мешавад. Он илтиҳоби гулӯ, бодомчаҳо ва захмҳои дохили даҳонро (стоматит) даво мебахшад ва микробҳоро нобуд мекунад.

Пӯчоқи анор барои зебоӣ ва нигоҳубини пӯсти рӯй фоидаи хеле калон дорад. Одатан мо пӯсти анорро ҳамчун партов мепартоем, вале он дар таркиби худ нисбат ба донаҳои анор бештар антиоксидантҳо дорад, ки раванди пиршавии пӯстро суст мекунанд.

Таҳияи Ширинмоҳ ҚОСИМӢ,
АМИТ «Ховар»

АКС аз манбаъҳои боз

Ноябрь 18, 2026 10:36

Хабарҳои дигари ин бахш

Кодекси экологии Тоҷикистон барои таҳкими ҳифзи муҳити зист заминаи ҳуқуқӣ фароҳам меорад
ТАҲСИЛ КАРДАН ДЕРӢ НАДОРАД. Зиёда аз 8 ҳазор хонанда дар мактаби ғоибона ба таҳсил фаро гирифта шуданд
РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ. Таҳлили маҷмуии падидаи Пешво ва шакли давлатсозии миллӣ дар Тоҷикистони муосир
Эҳтиром ба Рӯзи Президент эҳтиром ба давлат, миллат, Истиқлолияти давлатӣ ва сулҳу ваҳдат аст
ИҶЛОСИЯИ XVI ШУРОИ ОЛӢ ВА ТАШАККУЛИ НИЗОМИ НАВИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТ. Андешаҳо дар ин маврид
СИЁСАТИ ХОРИҶИИ ТОҶИКИСТОН – НАМУНАИ ДИПЛОМАТИЯИ МУТАВОЗИНУ СОЗАНДА. Эҳдо ба Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
‎Собиқ вакили Шурои Олӣ Адолат Раҳмонова: «Роҳи расидан ба сулҳ басо душвор, пурмонеа ва ноҳамвор буд»
МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. Эҳдо ба Рӯзи Президент
НАҶОТБАХШИ ДАВЛАТУ МИЛЛАТ. Эҳдо ба Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
АЗ СОЛИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ОБИ ТОЗА ТО РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ЗЕҲНИ СУНЪИИ БЕХАТАР, ҲИФЗШУДА ВА БОЭЪТИМОД. Андешаҳо дар ин маврид
ПРЕЗИДЕНТИ ТОҶИКИСТОН ДАР ФЕҲРИСТИ СИЁСАТМАДОРОН ВА ШАХСИЯТҲОИ ШИНОХТАИ ҶАҲОН МАҚОМИ ШОИСТА ДОРАНД. Андешаҳои сиёсатмадорони ҷаҳон дар ин хусус
РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ ВА ТАҶАССУМИ ИРОДАИ ТАЪРИХИИ МИЛЛАТ ДАР БУНЁДИ ДАВЛАТДОРИИ НАВИН. Мулоҳизаҳои академик Фарҳод Раҳимӣ