بلجوان مرز باختر باستانی و سرآغاز خراسان تاریخی

دوشنبه، 11.04.2022 /”خاور”/. انتشارات “ER-Graf” اخیرا کتاب جدیدی با نام “بلجوان” (Baljuvon) منتشر کرد.  شیرین قربان آوا و مشرب عبدالله، نویسندگان این متاب که از کارمندان فرهنگستان ملی علوم تاجیکستان هستند، آن را به عنوان تاریخچه مختصر علمی و مردمی یکی از گوشه های کشورمان به افتخار سی امین سالگرد استقلال دولتی جمهوری تاجیکستان تهیه کرده اند.
به گزارش “خاور”، انتشار این کتاب در پی دستور امامعلی رحمان، رئیس جمهور جمهوری تاجیکستان است که چند سال پیش در دیدار با فعالان این بخش در روستای سر خاسار به وزارت فرهنگ، وزارت آموزش و پرورش و فرهنگستان علوم مطرح کرده بودند.
نویسندگان کتاب تازه منتشر شده “بلجوان” تاکید می کنند که هدف از توسعه، انتشار و دستیابی به واقعیت تاریخی تنها ارتقای هویت ملی و جهان بینی علمی است. به گفته آنها، تاریخ منطقه که اکنون بلجوان نامیده می شود، در گذشته های دور بخشی از باختر، سپس از تخارستان و ختلان باستان و بیش از هزار سال پیش از دولت بزرگ سامانیان بوده است.
مرکز بلجوان روستای بلجوان بود که در روزهای شنبه و چهارشنبه بازار بزرگی برپا می شد و تاجران محلی از هند، چین، ترکستان، افغانستان و روسیه برای تجارت کالاهای خود از جمله ظروف نقره و پارچه های پنبه ای و ابریشمی گرد هم می آمدند.
دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که در بخش های مختلف بلجوان نه تنها طلا، نقره و مس وجود دارد، بلکه ذخایر سرب، نمک و نفت و گاز نیز موجود است. این ناحیه سالانه بیش از هزار تن نفت تولید می کند. در گذشته یکی از شاخه های راه بزرگ ابریشم از باختر می گذشت که بلجوان را نیز شامل می شد که نویسندگان کتاب “بلجوان” با استناد به منابع علمی و تاریخی آن را از حقایق بدون بحث می دانند، زیرا آکادمیک باباجان غفورف در کتاب خود “تاجیک ها” نیز این مکان را از توابع باختر باستان نامیده است.
از آنجای که بلخ مرکز اداری باختر باستان بوده است، مؤلفان کتاب به درستی بلجوان را مرز باختر باستان و سرآغاز خراسان تاریخی توصیف کرده اند.
پس از جنگ بزرگ میهنی بیشتر جمعیت این ناحیه به سایر نقاط کشور از جمله نواحی منطقه کولاب و دره وخش و حصار کوچ داده شدند.
در 15 نوامبر سال 1954 این ناحیه دوباره ار بین رفت و یک قسمت به حوزه تمورملک (بخش شوروی سابق) و قسمت دیگر به منطقه خاولینگ منتقل شد. سرانجام پس از کسب استقلال دولتی در کشور در 2 فوریه سال 1996 با مصوبه دولت تاجیکستان ناحیه بلجوان مجددا تاسیس شد.