Инноватсия ва зеҳни сунъӣ – пояи нави идоракунии давлатии муосир

ДУШАНБЕ, 21.12.2025 /АМИТ «Ховар»/. Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таври возеҳ собит намуд, ки навсозии низоми идоракунии давлатӣ дар заминаи технологияҳои муосири инноватсионӣ ва истифодаи мақсадноки зеҳни сунъӣ яке аз самтҳои меҳварии сиёсати давлатӣ ба шумор меравад. Ин санади муҳими сиёсӣ на танҳо ҷамъбасти дастовардҳои марҳилаи гузашта, балки нақшаи стратегии гузариш ба модели сифатан нави идоракунии давлатӣ мебошад, ки ба самаранокӣ, шаффофият ва ҷавобгӯ будан ба талаботи ҷомеаи муосир нигаронида шудааст.

-Таҳлили муҳтавои Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ нишон медиҳад, ки Сарвари давлат рушди устувори мамлакатро бо тағйироти сохторӣ ва зеҳнӣ дар низоми идоракунӣ пайванд медиҳанд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рақобати шадиди иқтисодӣ давлате метавонад мавқеи устувор дошта бошад, ки идоракунии он бар пояи дониш, таҳлил, инноватсия ва истифодаи технологияҳои пешрафта бунёд ёфта бошад. Агар дар давраҳои қаблӣ захираҳои табиӣ ва қувваи ҷисмонӣ ҳамчун омили асосии рушд баррасӣ мегардиданд, имрӯз неруи зеҳнӣ, инноватсия ва идоракунии самараноки давлатӣ ба манбаи асосии пешрафт табдил ёфтаанд.

Дар ҳамин замина Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ишора менамоянд, ки идоракунии давлатӣ дигар наметавонад ба қолабҳои кӯҳна ва усулҳои маъмурии анъанавӣ такя намояд. Ҷомеаи муосир аз давлат қабул кардани қарорҳои саривақтӣ, асоснок ва далелнокро талаб мекунад. Маҳз инноватсия ва зеҳни сунъӣ имкон медиҳанд, ки равандҳои мураккаби иҷтимоию иқтисодӣ таҳлил шуда, хатарҳо пешакӣ муайян ва қарорҳо бо дақиқии баланд қабул гарданд.

Аксари мушкилоти идоракунии муосир на аз камбуди захираҳо, балки аз маҳдудияти тафаккури идорӣ ва набудани равишҳои нав сарчашма мегиранд. Дар чунин шароит инноватсия дигар танҳо маҷмуи технологияҳо нест, балки ба фалсафаи нави идоракунӣ табдил меёбад, ки фарҳанги хизматрасонӣ, муносибат ба шаҳрванд ва масъулияти хизматчии давлатиро тағйир медиҳад. Бе ислоҳоти тафаккурӣ ва фарҳангии идорӣ ҳатто пешрафтатарин технологияҳо наметавонанд натиҷаи дилхоҳ диҳанд.

Дар натиҷаи сиёсати пайгирона ва меҳварсози Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон инфрасохтори мукаммали инноватсионӣ ташаккул ёфтааст. Ин инфрасохтор маҷмуи ниҳодҳо, механизмҳо ва заминаҳои ҳуқуқиву институтсионалиро фаро мегирад, ки барои эҷод, татбиқ ва густариши навовариҳо шароити мусоид фароҳам меоранд. Таъсиси марказҳои рушди инноватсионӣ, паркҳои технологӣ, бизнес-инкубаторҳо, низоми дастгирии стартапҳо ва ҷалби захираҳои инсонӣ ва молиявӣ далели равшани сиёсати ҳадафмандона дар ин самт мебошад.

Ҳамзамон экосистемаи миллии инноватсионӣ ташаккул ёфтааст, ки дар он ҳамкории зичи давлат, илм, муассисаҳои таҳсилоти олӣ, бахши хусусӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ таъмин мегардад. Маҳз ҳамин ҳамкории фарогир имкон фароҳам овард, ки идеҳои илмӣ аз марҳилаи назариявӣ ба сатҳи татбиқи амалӣ дар идоракунии давлатӣ расанд.

Дар ин раванд зеҳни сунъӣ ба яке аз воситаҳои калидии идоракунии муосир табдил ёфтааст. Истифодаи он дар таҳлили маълумоти давлатӣ, банақшагирии иҷтимоию иқтисодӣ, мониторинги равандҳо ва беҳтар намудани сифати хизматрасониҳои давлатӣ имкон медиҳад, ки шаффофият тақвият ёфта, эътимоди шаҳрвандон ба давлат афзоиш ёбад. Қарорҳое, ки бар пояи маълумоти дақиқ ва таҳлили илмӣ қабул мегарданд, сатҳи хатоиҳоро коҳиш дода, самаранокии сиёсати давлатиро баланд мебардоранд.

Дар ин замина Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паём ба Маҷлиси Олӣ масъулияти баланди истифодаи зеҳни сунъиро таъкид намуданд. Татбиқи он бояд бо риояи меъёрҳои ахлоқӣ, шаффофияти алгоритмҳо ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон анҷом дода шавад. Танҳо дар ҳамин ҳолат зеҳни сунъӣ метавонад ба воситаи таҳкими адолат, эътимод ва идоракунии самаранок табдил ёбад.

Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки муваффақияти инноватсия на ба сарватҳои табиӣ, балки ба сифати идоракунӣ, сатҳи касбият ва масъулияти кадрҳо вобаста аст. Аз ин рӯ, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди захираҳои инсонӣ, баланд бардоштани малака ва дониши хизматчиёни давлатӣ аҳаммияти аввалиндараҷа медиҳанд. Гузариш ба идоракунии инноватсионӣ тақозо менамояд, ки хизматчии давлатӣ на танҳо иҷрокунандаи дастур, балки ташаббускор, таҳлилгар ва қабулкунандаи қарорҳои оқилона бошад.

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ равшан месозад, ки идоракунии давлатӣ дар марҳилаи нави рушди худ қарор дорад. Инноватсия дигар як унсури иловагӣ нест, балки пояи асосии давлатдории муосир гардидааст. Сиёсати инноватсионӣ сиёсати таҳаввул аст — таҳаввули тафаккур, муносибат ва фарҳанги хизматрасонӣ. Дар чунин шароит нақши хизматчии давлатӣ ҳамчун омили асосии татбиқи сиёсати Сарвари давлат аҳаммияти ҳалкунанда пайдо мекунад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии сиёсати навоваронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба марҳилаи сифатан нави идоракунии давлатӣ ворид шудааст, ки дар он самаранокӣ, шаффофият ва ҷавобгӯӣ ба талаботи ҷомеа афзалият доранд. Инноватсия ва зеҳни сунъӣ ҳамчун пояи нави идоракунии давлатӣ на танҳо василаи техникӣ, балки ифодаи сиёсати дурусти давлатсозӣ буда, дар таъмини рушди устувор ва пешрафти босуботи Тоҷикистон метавонанд саҳми ҳалкунанда гузоранд.

Сунатулло АНВАРЗОДА,
сардори раёсати рушди инноватсия ва дастгирии тиҷоратикунонии натиҷаҳои илмию техникии
Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

АКС: АМИТ «Ховар» / аз муаллиф