Дар Кангурт ҷашни Наврӯзро бо расму ойинҳои хос таҷлил менамоянд

ДУШАНБЕ, 27.03.2026. /АМИТ «Ховар»/. Наврӯз яке аз куҳантарин ва муқаддастарин ҷашнҳои мардуми тоҷик ба шумор меравад. Ин ҷашн, ки аз замонҳои қадим то ба имрӯз расидааст, рамзи эҳёи табиат, оғози соли нав ва навсозии зиндагии инсон мебошад.

Наврӯз таърихи зиёда аз шашҳазорсола дорад ва бо фарорасии рӯзи аввали баҳор – 21 март таҷлил карда мешавад. Аз нигоҳи таърихӣ, Наврӯз дар сарзамини Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон ҳамеша ҷашни муҳими мардумӣ ба ҳисоб мерафт.

Наврӯз на танҳо ҷашни табиат, балки ҷашни инсонпарварӣ, меҳрубонӣ ва эҳтиром ба арзишҳои фарҳангӣ мебошад. Дар ин рӯз мардум ба хонаи ҳамдигар ба меҳмонӣ мераванд, кинаву адоватро фаромӯш ва барои соли нави пурфайз орзуҳои нек мекунанд.

Дар бисёр минтақаҳои Тоҷикистон Наврӯз бо шукуҳу шаҳомати хосса таҷлил мегардад. Яке аз чунин минтақаҳо Кангурт мебошад, ки бо расму ойинҳои хоси худ дар таҷлили ин ҷашни миллӣ саҳми арзанда дорад. Мардуми Кангурт аз қадимулайём Наврӯзро ҳамчун ҷашни дӯстӣ, ҳамбастагӣ ва эҳтиром ба табиат таҷлил намуда, суннатҳои ниёгонро бо эҳтироми зиёд нигоҳ медоранд.

Дар ҳар минтақа ин ҷашн бо хусусияти маҳаллӣ баргузор мегардад. Кангурт низ яке аз марказҳои муҳими нигоҳдории суннатҳои қадимаи Наврӯз ба шумор меравад.

Кангурт – маркази суннатҳои фарҳангӣ 

Кангурт яке аз минтақаҳои таърихӣ ва фарҳангии Тоҷикистон буда, бо табиати зебо, таърихи бой ва фарҳанги қадимиаш шинохта шудааст. Мардуми ин минтақа аз гузашта то имрӯз анъанаҳои миллӣ ва ҷашнҳои мардумиро бо эҳтироми зиёд нигоҳ доштаанд.

Наврӯз дар Кангурт танҳо ҷашни одӣ нест, балки он чун  рӯйдоди бузурги фарҳангӣ ва иҷтимоӣ таҷлил карда мешавад. Омодагӣ ба ҷашн чанд ҳафта пеш оғоз меёбад. Хонаву ҳавлиҳо тоза карда мешаванд, боғҳо ва кӯчаҳо ободу зебо мегарданд ва мардум барои истиқболи соли нав омодагӣ мебинанд.

Нақши Кангурт дар ҳифзи суннатҳои наврӯзӣ хеле муҳим аст. Дар ин минтақа бисёр расму ойинҳои қадимӣ то имрӯз зинда нигоҳ дошта шудаанд, ки дар дигар ҷойҳо камтар ба назар мерасанд.

Яке аз марҳилаҳои муҳимтарини таҷлили Наврӯз дар Кангурт омодагӣ ба ҷашн мебошад. Ин омодагӣ одатан аз охири моҳи феврал ё аввали моҳи март оғоз мешавад.

Аввал мардум ба тозагии хонаҳо ва маҳаллаҳо аҳамияти махсус медиҳанд. Ин амал рамзи поксозии зиндагӣ ва истиқболи соли нав мебошад. Ҳар оила кӯшиш мекунад, ки хонаи худро зебо ва муназзам намояд.

Занҳо ба омода намудани таомҳои миллии наврӯзӣ машғул мешаванд. Яке аз таомҳои муҳим суманак мебошад, ки онро аз гандуми сабзшуда омода мекунанд. Пухтани суманак одатан шабона баргузор мешавад ва занҳо дар гирди дег ҷамъ шуда, сурудҳои наврӯзӣ мехонанд.

Ғайр аз суманак дар Кангурт таомҳои дигар низ, аз ҷумла  ҳалво, кулчаҳои наврӯзӣ, шириниҳои миллӣ, қурутоб ва шакароб барои меҳмонон ва аҳли оила омода карда мешаванд.

Дар рӯзи Наврӯз дар Кангурт чорабиниҳои гуногуни фарҳангӣ баргузор мешаванд. Мардуми маҳаллӣ либосҳои миллӣ ба бар карда, дар майдонҳо ва маҳаллаҳо ҷамъ меоянд.

Яке аз расму ойинҳои ҷолиб бозиҳои мардумӣ мебошанд. Дар байни ҷавонон мусобиқаҳои варзишӣ ва бозиҳои анъанавӣ аз ҷумла, гӯштингирӣ, аспдавонӣ, бандкашӣ ва тухмҷанг ташкил карда мешаванд. Ин бозиҳо на танҳо барои фароғат, балки барои нишон додани неру, чолокӣ ва ҳамбастагии ҷавонон хизмат мекунанд.

Ҳамчунин барномаҳои фарҳангӣ баргузор мегарданд, ки дар онҳо ҳунармандон сурудҳои халқӣ иҷро мекунанд ва раққосон рақсу сурудҳои анъанавиро намоиш медиҳанд.

Дар Кангурт ҷавонон дар таҷлили Наврӯз нақши фаъол доранд. Онҳо дар омодагӣ ба ҷашн, ороиши маҳаллаҳо ва ташкили чорабиниҳои фарҳангӣ саҳм мегузоранд.

Бисёре аз ҷавонон дар намоишҳои фарҳангӣ иштирок карда, ҳунари худро нишон медиҳанд. Ин амал ба ҳифзи фарҳанги миллӣ ва интиқоли анъанаҳо ба наслҳои оянда мусоидат мекунад.

Наврӯз барои ҷавонон инчунин имкониятест, ки бо таърихи худ шинос шаванд ва ба арзишҳои миллӣ эҳтиром гузоранд.

Наврӯз дар Кангурт на танҳо ҷашни фароғатӣ, балки падидаи муҳими иҷтимоӣ мебошад. Дар ин рӯз мардум ба ҳамдигар кумак мекунанд, аз ҳолу аҳволи ҳамсоягон бохабар мешаванд ва муносибатҳои дӯстона мустаҳкам мегарданд. Ин ҷашн инчунин ба рушди фарҳанг ва ҳунарҳои мардумӣ мусоидат мекунад. Ҳунармандон маҳсули дасти худро намоиш медиҳанд ва анъанаҳои қадимиро зинда нигоҳ медоранд.

Наврӯз инчунин барои рушди сайёҳӣ дар минтақаи Кангурт имконияти хуб фароҳам меорад. Сайёҳон метавонанд бо фарҳанг ва расму ойинҳои маҳаллӣ шинос шаванд.

Дар маҷмуъ, таҷлили ҷашни Наврӯз дар Кангурт намунаи равшани ҳифзи суннатҳои миллӣ ва фарҳанги мардумӣ мебошад. Мардуми ин минтақа бо меҳнат, меҳмоннавозӣ ва эҳтиром ба анъанаҳои ниёгон Наврӯзро бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил мекунанд.

Нақши Кангурт дар нигоҳдории расму ойинҳои наврӯзӣ хеле муҳим аст. Ин минтақа тавонистааст, ки бисёр суннатҳои қадимиро то имрӯз зинда нигоҳ дорад ва онҳоро ба наслҳои оянда интиқол диҳад.

Аз ин рӯ, таҷлили Наврӯз дар Кангурт на танҳо як ҷашни маҳаллӣ, балки як падидаи муҳими фарҳангӣ мебошад, ки арзишҳои миллии тоҷиконро инъикос мекунад ва ба таҳкими ваҳдату ҳамбастагии ҷомеа мусоидат менамояд.

Ғолиб МАҲМАДИЕВ,
муовини директори Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

АКС аз манбаъҳои боз