РӮЗИ ҶАҲОНИИ ФУТБОЛ – 25 МАЙ: Дипломатияи варзишии Рустами Эмомалӣ дар сатҳи ҳуқуқи байналмилӣ

ДУШАНБЕ, 23.05.2026 /АМИТ «Ховар»/. Рӯзи 25 май тақвими байналмилалиро бо иди сулҳ, дӯстӣ ва ҳамкорӣ – Рӯзи ҷаҳонии футбол рангин мекунад. 7 майи соли 2024 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид дар 78-умин иҷлосияи худ бо Қатъномаи A/RES/78/281 расман ин санаро ҳамчун Рӯзи байналмилалии футбол эълон намуд. Ин қарор на танҳо эътирофи аҳамияти глобалии ин бозии мардумӣ, балки иқрори қудрати он дар таҳкими сулҳ, рушди устувор ва ҳифзи ҳуқуқҳои инсон мебошад.

9 феврали соли 2024 Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе, Президенти Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ (CAFA) ва Президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон муҳтарам Рустами Эмомалӣ ба Созмони Милали Муттаҳид муроҷиат намуда, пешниҳод намуданд, ки нақши футболро дар сатҳи ҷаҳонӣ эътироф намуда, тариқи қабули Қатъномаи махсуси Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид «Рӯзи ҷаҳонии футбол» расман эълон гардад. Ин пешниҳод бори аввал дар таърихи муносибатҳои Тоҷикистон ва СММ буд, ки як ташаббуси варзишӣ-фарҳангӣ дар сатҳи олии ҷаҳонӣ пешниҳод карда мешуд. Пешниҳод аз ҷониби ду кишвари дигар – Баҳрайн ва Либия – дастгирӣ ва ҳамроҳӣ карда шуд, ки нишондиҳандаи эътирофи байналмилалии нуфузи муҳтарам Рустами Эмомалӣ мебошад.

Муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар пешниҳоди худ ба СММ таъкид намуданд, ки варзиш дар ҳаёти инсоният яке аз беҳтарин роҳҳои беҳдошти саломатӣ ва пешбурди тарзи ҳаёти солим, инчунин василаи муҳимтарини пайванди халқу миллатҳои гуногун мебошад. Мардумони сайёра бештар аз 150 сол аст, ки ба футбол машғуланд ва ин бозӣ аз замони пайдоиш то кунун як вазифа ва як ҳадаф дорад, ки он ба ҳам овардани инсонҳо мебошад. Имрӯз ҳатто дар хурдтарин мамлакати олам одамон ба футболбозӣ машғуланд, яъне футбол ҳамчун маҳсули эҷоди тафаккури инсонӣ аз як бозии оддӣ ба омили пайвандгари инсоният табдил ёфтааст. Футбол танҳо як бозӣ нест, балки як падидаи фарҳанги умумиҷаҳонист, ки марзҳои миллӣ, монеаҳои забонӣ ва тафовутҳои иҷтимоиву иқтисодиро убур мекунад. Футбол ҷаҳонро муттаҳид месозад ва бо забони универсалӣ сухан мегӯяд, ки ба ҳамагон маълум аст. Бо назардошти ин, муҳтарам Рустами Эмомалӣ пешниҳод намуданд, ки нақши футболро дар сатҳи ҷаҳонӣ эътироф карда, дар Созмони Милали Муттаҳид аз тариқи қабули Қатъномаи махсус «Рӯзи ҷаҳонии футбол» расман эълон гардад.

Аз нуқтаи назари ҳуқуқи байналмилалӣ, ин пешниҳод дорои якчанд хусусияти муҳим аст: таъкид ба арзишҳои умумибашарӣ (саломатӣ, сулҳ, муттаҳидсозии халқҳо), истинод ба таърихи 150-солаи футбол ҳамчун далели устуворӣ, муаррифии футбол ҳамчун «падидаи фарҳанги умумиҷаҳонӣ» ва «забони универсалӣ», инчунин пешниҳоди мушаххаси қабули Қатъномаи махсуси Маҷмаи Умумии СММ.

Қатъномаи A/RES/78/281, ки 7 майи соли 2024 дар 78-умин иҷлосияи Маҷмаи Умумии СММ қабул шудааст, дорои аҳамияти ҳуқуқии беназир мебошад. Ин Қатънома дар банди 5-и худ тасмим мегирад, ки 25 майро ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол эълон кунад. Дар банди 6 аз ҳамаи давлатҳои узв даъват ба амал оварда шудааст, ки ин рӯзро мувофиқи афзалиятҳои миллӣ ва бо роҳи гузаронидани чорабиниҳои маорифӣ ва иттилоотӣ ҷашн гиранд.

Муқаддимаи Қатънома ишора ба Қатъномаи 77/27 аз 1 декабри соли 2022, эътирофи саҳми арзандаи варзиш дар тарғиби маориф, рушди устувор, сулҳ, баробарии гендерӣ ва ҳамкориро дар бар мегирад. Дар муқаддима таъкид шудааст, ки чорабиниҳои бузурги байналмилалии варзишӣ бояд дар руҳияи сулҳ, ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамкории байналмилалӣ, дӯстӣ ва таҳаммулпазирӣ ва бидуни ҳеҷ гуна табъиз баргузор гарданд. Қатънома инчунин нақши асосии ФИФА ва нақши муҳими федератсияҳои минтақавӣ ва миллиро дар пешбурди бозии футбол эътироф мекунад.

Қисмати хулосавии Қатънома аз ҳашт банди асосӣ иборат аст. Банди 1 изҳори миннатдорӣ ба кишварҳои баргузори мусобиқаҳои бузурги байналмилалии футболро дар бар мегирад. Банди 2 таъкид мекунад, ки варзиш, аз ҷумла футбол, дар таҳкими сулҳ ва рушд, эҳтироми ҳуқуқи инсон, мубориза бо расизм, баробарии гендерӣ ва тавсеаи имкониятҳои занон ва духтарон нақши муҳим дорад. Банди 3 ба давлатҳои узв тавсия медиҳад, ки футболро ҳамчун воситаи сулҳ, рушд, ҳамгироии иҷтимоӣ ва гуфтугӯи байни цивилизацияҳо дастгирӣ намоянд. Банди 4 тавсия медиҳад, ки давлатҳо стратегияҳои миллӣ ва маҳаллии рушди футболро ҳамчун воситаи мустаҳкамкунии саломатии ҷисмонӣ ва равонӣ қабул намоянд. Банди 5 25 майро ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол эълон мекунад. Банди 6 пешниҳод мекунад, ки ҳамаи давлатҳои узв, ташкилотҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, академияҳо ва бахши хусусӣ ин рӯзро мувофиқи афзалиятҳои миллӣ ҷашн гиранд. Банди 7 таъкид мекунад, ки хароҷот аз ҳисоби саҳми ихтиёрӣ пӯшонида шавад. Банди 8 Котиби генералиро вазифадор мекунад, ки Қатъномаро ба ҳамаи давлатҳои узв расонад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви фаъоли ҷомеаи байналмилалӣ ва дастгиркунандаи фаъоли ташаббусҳои сулҳдӯстона, баъди қабули Қатъномаи СММ A/RES/78/281, зарур донист, ки Рӯзи ҷаҳонии футболро дар сатҳи миллӣ низ расман эътироф намояд. Ин ташаббус пурра ба принсипҳои Оинномаи СММ ва Қонуни асосии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамоҳанг мебошад. Қонуни мазкур нахустин санадест дар Осиёи Марказӣ, ки Рӯзи ҷаҳонии футболро дар сатҳи расмии давлатӣ эътироф мекунад. Тоҷикистон аз ҷумлаи аввалин кишварҳоест, ки пас аз қабули Қатъномаи СММ, фавран қонуни миллии дахлдорро қабул намуд.

Бо назардошти аҳамияти ҳуқуқӣ, 13 ноябри соли 2024 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид»-ро имзо намуданд. Тибқи ин қонун, 25 май – Рӯзи ҷаҳонии футбол ба рӯйхати рӯзҳои иди Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид карда шуд.

22 майи соли 2025 як рӯзи таърихӣ дар таърихи дипломатияи Тоҷикистон ва варзиши ҷаҳон буд. Дар ин рӯз, пеш аз чанд рӯз монда ба 25 май – Рӯзи ҷаҳонии футбол, муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар маросими нахустин таҷлили Рӯзи ҷаҳонии футбол, ки дар Қароргоҳи Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Ню-Йорк баргузор гардид, иштирок ва суханронӣ намуданд. Ин маросим бори аввал дар таърихи 80-солаи СММ баргузор шуд, ки як рӯзи варзишӣ дар Қароргоҳи асосии созмон таҷлил карда мешуд.

Муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар суханронии худ изҳор доштанд, ки 25 май аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол эътироф шудааст ва арзишҳои меҳварии футбол – бозии одилона, фаъолияти дастҷамъӣ ва эҳтироми ҳамдигарӣ – бо усулҳои фаъолияти Созмони Милали Муттаҳид ҳамсон мебошанд. Сипас онҳо таъкид намуданд, ки таҳти роҳбарии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Тоҷикистон тайи солҳои охир ба рушди футбол таваҷҷуҳи хос нигаронида мешавад. Дар ин самт, амалисозии Стратегияи рушди футболи миллӣ то соли 2026 заминаҳои мусоиди густариши футболи ҷавонон, рушди инфрасохтор, баланд бардоштани сатҳи лигаҳои касбӣ ва омодасозии мутахассисони соҳаро фароҳам оварда истодааст. Муҳтарам Рустами Эмомалӣ аз пешравию комёбиҳои дастаҳои миллӣ ва мунтахаби ҷавонону наврасони мамлакат дар сатҳи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ изҳори қаноатмандӣ намуда, ҳамкории босамари Федератсияи футболи Тоҷикистон бо Федератсияи байналмилалии футболро назаррас арзёбӣ карданд. Онҳо барои пешбурди муштараки ташаббус ба Шоҳигарии Баҳрайн ва Давлати Либия ва ба кишварҳои ҳаммуаллифи Қатънома, инчунин ба Президенти Федератсияи байналмилалии футбол Ҷанни Инфантино изҳори миннатдорӣ намуда, дар охир таъкид карданд, ки Рӯзи ҷаҳонии футбол василаи муҳимми тарғиби варзиш ва пешбурди ҳадафҳои Созмони Милали Муттаҳид оид ба таҳкими сулҳ, ваҳдат ва рушди устувор гардида, Федератсияи футболи Тоҷикистон омода аст, ки дар раванди фарогиртар ва таъмини дастрасии футбол бо Федератсияи байналмилалии футбол, СММ ва тамоми ҷонибҳои ҳавасманд ҳамкории густурда дошта бошад.

Зери роҳбарии бевоситаи муҳтарам Рустами Эмомалӣ, шаҳри Душанбе ба майдони бузурги футбол табдил ёфтааст. Бунёди 50 майдони футболи хурд дар маҳаллаҳои аҳолинишин, азнавсозии Варзишгоҳи марказии «Помир» бо иқтидори 24 000 ҷой, сохтмони Маҷмааи футболи «Истиқлол» бо масоҳати 8 гектар, ташкили Ҷоми байналмилалии Раиси шаҳри Душанбе ва дастгирии футболи занона – инҳо танҳо баъзе аз дастовардҳои онҳо дар ин вазифа мебошанд. Дар соли 2015 дар Душанбе ҳамагӣ 2 майдони футболи босифат мавҷуд буд, дар ҳоле ки соли 2025 шумораи онҳо ба 31 расидааст.

Дар давраи роҳбарии муҳтарам Рустами Эмомалӣ (аз соли 2016), футболи Тоҷикистон тағйироти бузургеро аз сар гузаронидааст. Шумораи футболбозони сабтиномшуда аз 12 000 ба 75 000 нафар, шумораи варзишгоҳҳои стандарти байналмилалӣ аз 4 ба 18, маблағгузории солона аз 3,2 миллион ба 28,5 миллион сомонӣ расидааст. Ҷойгоҳи Тоҷикистон дар рейтинги ФИФА аз 180 ба 89 беҳбуд ёфтааст. Дастаи «Истиқлол» соли 2021 ғолиби Лигаи чемпионҳои Осиё гардид, тими миллии Тоҷикистон соли 2023 ба Ҷоми Осиё роҳ ёфт, тими то 17-солаи Тоҷикистон соли 2024 медали нуқра гирифт. Академияи миллии футболи Тоҷикистон (2019) яке аз беҳтаринҳо дар Осиё мебошад.

Муҳтарам Рустами Эмомалӣ аввалин намоянда аз Осиёи Марказӣ мебошад, ки ба мақоми олии футболи Осиё интихоб шудааст. Онҳо стратегияи «AFC Vision 2030»-ро таҳия ва қабул намуда, маблағгузориро ба кишварҳои Осиёи Марказӣ аз 1,2 миллион ба 4,5 миллион доллар расониданд. Бо ташаббуси онҳо дар Тоҷикистон Ҷоми Осиё U-17 (2024) ва бозиҳои Лигаи чемпионҳои Осиё (2025) баргузор гардиданд. Ташаббуси «Футбол барои сулҳ дар Осиё» барои кӯдакони минтақаҳои низоӣ пешниҳод шудааст. Соли 2025 ФИФА ба муҳтарам Рустами Эмомалӣ медали «Барои хидматҳои барҷаста ба футболи ҷаҳонӣ» тақдим намуд.

Дар саросари ҷаҳон, пас аз қабули Қатъномаи СММ A/RES/78/281, ки ташаббуси онро Тоҷикистон, Баҳрайн ва Либия пеш бурданд, чораҳои амалӣ андешида шуданд. Президенти ФИФА Ҷанни Инфантино 23 майи соли 2024 Ҳафтаи ҷаҳонии футбол (World Football Week) -ро аз 21 то 25 май таъсис дод, ки 21 май рӯзи таъсиси ФИФА дар соли 1904 мебошад. ФИФА барои ин ҳафта дастури расмии (Toolkit) таҳия намуда, онро ба 211 федератсияи узви худ ва дигар ташкилотҳои варзишӣ паҳн кард, то чорабиниҳои маҳаллиро бо шиори «Якҷоя, мо қавитарем» (Together, We Are Stronger) ташкил намоянд . Ҳамзамон, бо дастгирии Президенти 78-уми Маҷмаи Умумии СММ Деннис Фрэнсис, «Гурӯҳи дӯстони футбол» (Group of Friends of Football) дар СММ таъсис ёфт, ки ҳадафи он пешбурди футбол ҳамчун воситаи сулҳ, рушд ва ҳамкории байналмилалӣ мебошад. Дар доираи таҷлили ҳарсолаи ин рӯз, дар кишварҳои гуногун, аз ҷумла Австрия, Германия, Маҷористон, Итолиё, Португалия ва Руанда, чорабиниҳои варзишӣ баргузор мешаванд. Индонезия «Лигаи Университет» (UniLeague)-ро ҳамчун модели ҷалби ҷавонон муаррифӣ кард; Либия барномаҳои бозӣ ва семинарҳои такмили ихтисосро ташкил медиҳад; Федератсияи футболи Камерун қайд кардааст, ки футбол дар ин кишвар як тарзи зиндагӣ ва воситаи муттаҳидсозии наслҳост. Ҳамчунин, ҳамасола дар хиёбони шимолии Қароргоҳи СММ мусобиқаҳои мини-футбол бо иштироки сафирону кормандони дипломатӣ баргузор мегарданд, ки рамзи сулҳ ва дӯстии байни миллатҳост.

Хулоса, Рӯзи ҷаҳонии футбол (25 май) дар сатҳи байналмилалӣ (Қатъномаи СММ A/RES/78/281, 7 майи 2024) ва дар сатҳи миллӣ (Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи рӯзҳои ид”) расман эътироф гардид. Ин ду санад заминаи ҳуқуқии мустаҳками таҷлили ин рӯзро фароҳам овардаанд. Қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид намудани илова ба Қонуни «Дар бораи рӯзҳои ид» намунаи олии татбиқи санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ дар сатҳи миллӣ мебошад. Тоҷикистон аз ҷумлаи аввалин кишварҳоест, ки чунин иқдомро анҷом додааст. Ин санадҳо шаҳодат медиҳанд, ки Тоҷикистон дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамчун як субъекти фаъоли ҳуқуқи байналмилалӣ шинохта мешавад. Таҷрибаи Тоҷикистон дар ҳамгироии футбол ва сиёсати давлатӣ, ки намунаи аёни он фаъолияти муҳтарам Рустами Эмомалӣ мебошад, метавонад барои кишварҳои ҷаҳон ҳамчун модели илмии ҳуқуқӣ пешниҳод гардад. Мо муҳаққиқон бояд Рӯзи ҷаҳонии футболро на танҳо ҳамчун иди варзиш, балки ҳамчун рамзи сулҳ, ваҳдат ва пешрафти ҳуқуқии ҷаҳони муосир эҳтиром намоем.

Пешниҳоди муҳтарам Рустами Эмомалӣ ба СММ (9 феврали 2024) намунаи беназири дипломатияи варзишӣ мебошад. Он нишон медиҳад, ки Тоҷикистон дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамчун як субъекти фаъоли ҳуқуқи байналмилалӣ шинохта мешавад. Суханронии муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар маросими нахустин таҷлили Рӯзи ҷаҳонии футбол дар Қароргоҳи СММ (22 майи 2025) нишондиҳандаи баландтарин эътирофи ҷаҳонии нуфузи роҳбари футболи тоҷик ва дипломатияи Тоҷикистон мебошад. Фаъолияти муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ҳамаи сатҳҳои шаҳрӣ, миллӣ, минтақавӣ ва ҷаҳонӣ намунаи модели муваффақи роҳбарии бонизом мебошад.

Дар асоси таҳлил чунин пешниҳодҳои амалиро баҳри рушди футбол манзур менамоем:

1. Бо мақсади танзими ҳуқуқии муносибатҳо дар соҳаи футболи касбӣ ва ҳаваскорӣ, зарур аст, ки Қонуни махсуси Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи футбол» қабул карда шавад. Қонуни мазкур бояд масъалаҳои зеринро ба танзим дарорад: фаъолият ва масъулияти агентҳои футболбозон, тартиби иҷозатдиҳӣ ва назорати онҳо; ҳалли баҳсҳои меҳнатӣ байни футболбозон ва клубҳо тавассути таъсиси судҳои варзишӣ; тартиби сарпарастию эҳсонкорӣ дар футбол, аз ҷумла ҳуқуқҳо ва маҳдудиятҳои андоз; инчунин чораҳои ҳуқуқӣ барои пешгирӣ ва мубориза бо коррупсия, аз қабили ҷавобгарии ҷиноӣ барои тавофуқи ғайриқонунии бозигарон ва ҳакамон дар мусобиқаҳои футболӣ. Қабули чунин қонун заминаи ҳуқуқии устуворро барои рушди касбии футболи тоҷик фароҳам оварда, онро ба стандартҳои байналмилалии ФИФА ва AFC наздик менамояд.
2. Барои қадрдонӣ ва ҳавасмандгардонии шахсони дар рушди футболи тоҷик саҳми назаррас гузошта, таъсиси Ҷоизаи давлатии ба номи Президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон пешниҳод карда мешавад. Ин ҷоиза бояд ҳар сол дар чор категорияи асосӣ – футболбозони барҷаста, мураббиёни сазовор, ҳакамони баландихтисос ва кормандони соҳаи варзиш – супорида шавад. Ҷоиза бояд аз нишони фахрӣ, шаҳодатнома ва маблағи ҳавасмандкунанда иборат бошад. Таъсиси ин ҷоиза на танҳо саҳми бевоситаи муҳтарам Рустами Эмомалиро дар рушди футболи ҷаҳонӣ ва миллӣ арҷ мегузорад, балки ҳаваси ҷавононро барои расидан ба дастовардҳои баланди варзишӣ афзоиш медиҳад.
3. Тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» (бо иловаи соли 2024), санаи 25 май ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии футбол эълон гардидааст. Бо мақсади таҷлили васеи ин сана дар сатҳи миллӣ, пешниҳод карда мешавад, ки ҳар сол дар ин рӯз мусобиқаи умумиҷумҳуриявии футбол байни дастаҳои мактабҳои миёна, коллеҷҳои касбӣ ва донишгоҳҳои олии кишвар баргузор гардад. Ин мусобиқа метавонад бо дастгирии Вазорати маориф ва илм, Кумитаи варзиш ва ҷавонон, Федератсияи футболи Тоҷикистон ташкил карда шавад. Ғолибон бояд бо туҳфаҳои хотиравӣ, ифтихорномаҳо ва имтиёзҳои махсус (масалан, стипендияи варзишӣ) сарфароз гардонида шаванд. Чунин чорабинӣ насли наврасро ба футбол ҷалб намуда, эҳсоси ватандӯстӣ ва эҳтиром нисбат ба арзишҳои миллии варзиширо дар онҳо тарбия менамояд.
4. Бо назардошти дастовардҳои назаррас дар эътирофи Рӯзи ҷаҳонии футбол дар сатҳи байналмилалӣ, ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати корҳои хориҷӣ пешниҳод карда мешавад, ки дар Созмони Милали Муттаҳид ташаббуси эълони Даҳсолаи байналмилалии футбол (2030–2040) -ро пешниҳод намоянд. Ҳадафи ин ташаббус баланд бардоштани нақши футбол дар таҳкими сулҳ, рушди устувор, ҳамгироии иҷтимоӣ ва мубодилаи фарҳангӣ дар саросари ҷаҳон мебошад. Даҳсолаи байналмилалӣ метавонад барномаҳои муштараки ФИФА, СММ, ЮНЕСКО, Бонки Ҷаҳонӣ ва дигар ташкилотҳои байналмилалиро дар бар гирад, ки ба рушди инфрасохтори футбол дар кишварҳои рӯ ба тараққӣ, тайёр кардани мутахассисони соҳа, дастгирии футболи занона ва кӯдакон аз минтақаҳои низоӣ равона карда шудаанд. Тоҷикистон ҳамчун ташаббускори аввали ин ғоя, метавонад мавқеи байналмилалии худро дар сатҳи ҷаҳонӣ боз ҳам мустаҳкам намояд.
5. Дар доираи татбиқи банди 4 Қатъномаи СММ A/RES/78/281, ки ба давлатҳои узв тавсия медиҳад, ки стратегияҳои рушди варзишро барои мустаҳкамкунии саломатии ҷисмонӣ ва равонӣ қабул намоянд, ба Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод карда мешавад, ки дар ҳамаи мактабҳои миёнаи ҷумҳурӣ соати мавзӯии «Футбол ва тарзи ҳаёти солим» -ро ҷорӣ намояд. Ин соат бояд ҳафтае як маротиба дар синфҳои 1-11 гузаронида шавад. Барномаи он на танҳо машқҳои амалии футболбозӣ, балки мавзӯъҳои назариявии беҳдошти саломатӣ, ғизои дуруст, пешгирии бемориҳо, тарбияи ҷисмонӣ ва мубориза бо одатҳои бадро дар бар гирад. Чунин барнома ба ташаккули тарзи ҳаёти солим дар байни насли наврас, коҳиш додани бемориҳои ҷисмонӣ ва равонӣ, инчунин баланд бардоштани маҳорати футболбозии кӯдакон мусоидат мекунад. Тавсия дода мешавад, ки ин барнома аз соли хониши 2027 бо таҷриба дар 10 мактаби шаҳри Душанбе оғоз гардида, сипас ба тамоми кишвар паҳн карда шавад.

ДОНИЁР САНГИНЗОДА,
муовини директори Институти давлат ва ҳуқуқи
Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон оид ба корҳои илмӣ ва таълимӣ, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор