Истиқлолияти давлатӣ заминаи таҳкими волоияти қонун ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон мебошад

ДУШАНБЕ, 08.09.2026 /АМИТ «Ховар»/. Истиқлоли давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо имкони мустақилона муайян намудани самтҳои рушди сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, балки заминаи устувори ташаккули низоми муосири ҳуқуқӣ ва таҳкими волоияти қонунро фароҳам овард. Дар замони соҳибистиқлолӣ низоми қонунгузории миллӣ тадриҷан такмил ёфта, барои ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, таъмини адолати иҷтимоӣ ва таҳкими қонуният заминаҳои зарурӣ муҳайё гардиданд.

– Дар ин раванд ташаккул ва рушди ниҳодҳои ҳуқуқии давлатӣ аҳамияти хос дошта, фаъолияти онҳо ба таъмини волоияти қонун, ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии шаҳрвандон ва таҳкими эътимоди ҷомеа ба низоми ҳуқуқӣ равона гардидааст. Хадамоти иҷро низ ҳамчун яке аз сохторҳои муҳими низоми ҳуқуқии мамлакат дар самти таъмини иҷрои санадҳои судӣ ва дигар санадҳои мақомоти давлатӣ нақши муҳим дорад.

Иҷрои санадҳои судӣ яке аз марҳилаҳои муҳимми таъмини адолати судӣ ба ҳисоб меравад. Қабули қарори суд танҳо дар ҳолате натиҷаи воқеии ҳуқуқӣ ба бор меорад, ки он дар амал иҷро гардад. Аз ин рӯ, фаъолияти Хадамоти иҷро дар татбиқи қарорҳои судӣ, ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонунии шаҳрвандон, шахсони ҳуқуқӣ ва давлат аҳамияти муҳим дорад.

Дар даврони соҳибистиқлолӣ бо мақсади таҳкими низоми иҷрои санадҳои судӣ ва дигар санадҳои мақомоти давлатӣ заминаҳои ҳуқуқии фаъолияти мақомоти иҷро такмил ёфта, барои баланд бардоштани самаранокии фаъолияти иҷрочиёни мақомоти иҷро тадбирҳои пайваста амалӣ карда шуданд. Ин раванд ба ташаккули низоми муосири иҷро ва баланд гардидани масъулияти хизматчиёни давлатӣ дар самти таъмини иҷрои талаботи қонун мусоидат намуд.

Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти мақомоти иҷро ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои кӯдак ва таъмини иҷрои санадҳои судӣ вобаста ба пардохти алимент мебошад. Иҷрои саривақтии чунин санадҳо барои таъмини шароити муносиб барои зиндагӣ ва тарбияи кӯдакон аҳамияти иҷтимоии муҳим дорад. Аз ин рӯ, дар ин самт ба масъалаҳои назорат, татбиқи чораҳои пешбининамудаи қонунгузорӣ ва баланд бардоштани масъулияти падару модар таваҷҷуҳи хос зоҳир карда мешавад.

Дар баробари ин дар раванди иҷрои санадҳои судӣ риояи ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон ва талаботи қонунгузорӣ аз ҷумлаи принсипҳои асосии фаъолияти мақомоти иҷро ба шумор меравад. Бояд гуфт, ки иҷрочии мақомоти иҷро пеш аз ҳама бояд муносибати масъулиятнок ва қонунӣ дошта бошад, зеро фаъолияти ӯ бевосита ба ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон иртибот дорад.

Дар шароити рушди ҷомеаи муосир баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ низ аҳамияти калон дорад. Огоҳии шаҳрвандон аз ҳуқуқу уҳдадориҳои худ, тартиби иҷрои санадҳои судӣ ва масъулияти ҳуқуқӣ барои пешгирии баҳсҳои ҳуқуқӣ ва таҳкими фарҳанги ҳуқуқӣ мусоидат менамояд. Аз ин рӯ, тавзеҳу ташреҳи қонунгузорӣ ва баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии аҳолӣ аз самтҳои муҳими фаъолияти сохторҳои ҳуқуқӣ мебошад.

Яке аз талаботи замони муосир рақамикунонии фаъолияти мақомоти давлатӣ мебошад. Амалӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар низоми иҷро метавонад ба баланд гардидани шаффофият, суръатбахшии равандҳои корӣ, беҳтар намудани дастрасии шаҳрвандон ба хизматрасониҳои давлатӣ ва таҳкими назорат мусоидат намояд. Дар ин замина такмили низоми иттилоотӣ ва истифодаи имкониятҳои технологияҳои муосир барои рушди минбаъдаи фаъолияти мақомоти иҷро аҳамияти хос пайдо мекунад.

35 соли соҳибистиқлолии Тоҷикистон нишон дод, ки таҳкими давлатдории миллӣ бе таъмини волоияти қонун ва фаъолияти самараноки ниҳодҳои ҳуқуқӣ имконнопазир аст. Дар ин давра низоми ҳуқуқии мамлакат марҳилаҳои муҳими рушдро тай намуда, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ қарор гирифт.

Имрӯз дар назди Хадамоти иҷрои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон низ вазифаҳои муҳим қарор доранд. Баланд бардоштани сифати иҷрои санадҳои судӣ, таҳкими интизоми хизматӣ, риояи қатъии талаботи қонунгузорӣ, муносибати масъулиятнок бо шаҳрвандон ва истифодаи васеи технологияҳои муосир аз ҷумлаи самтҳое мебошанд, ки метавонанд ба боз ҳам баланд гардидани самаранокии фаъолияти мақомоти иҷро мусоидат намоянд.

Дар шароити соҳибистиқлолӣ ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, таъмини адолат ва таҳкими қонуният вазифаи умумии ниҳодҳои давлатӣ ва ҷомеа мебошад. Ҳар як сохтори давлатӣ дар доираи ваколатҳои худ бояд барои таҳкими эътимоди шаҳрвандон ба давлат ва қонун саҳм гузорад.

Истиқлолият барои Тоҷикистон имкони бунёди давлати ҳуқуқбунёд ва ташаккули низоми мукаммали ҳифзи ҳуқуқро фароҳам овард. Имрӯз таҳкими ин дастовардҳо ва фаъолияти содиқонаву масъулиятшиносонаи кормандони мақомоти давлатӣ, аз ҷумла кормандони Хадамоти иҷро ба ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон, таъмини иҷрои қонун ва таҳкими адолат дар ҷомеа мусоидат менамояд.

Ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар баробари ифодаи ифтихор аз дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ, ҳамчунин фурсати муносиб барои арзёбии роҳи тайкарда ва муайян намудани вазифаҳои минбаъда мебошад. Таҳкими волоияти қонун, эҳтиром ба ҳуқуқу озодиҳои инсон ва таъмини иҷрои ҳатмии санадҳои судӣ аз ҷумлаи омилҳои муҳими рушди давлати ҳуқуқбунёд ва ҷомеаи адолатпарвар ба шумор мераванд.

Исмоил ЭМОМЗОДА,
сардори шуъбаи Хадамоти иҷро дар шаҳри Ваҳдат

 АКС: АМИТ «Ховар»