Мушоҳидаи объекти кайҳонии ғайриоддӣ дар Расадхонаи «Санглох»

ДУШАНБЕ, 31.07.2017 /АМИТ «Ховар/. Дар байни ҷирмҳои Системаи офтобӣ кометаҳо бо шаклҳои тағйирёбандаи худ диққатҷалбкунанда мебошанд. Ҳангоми ба Офтоб наздик шудан дар масофаҳои 450 млн. км бухоршавии яхҳои комета сар мешавад. Фаввораи газу чангҳо думҳоро ташкил мекунад ва бо ин хосият комета аз астероид фарқ мекунад. Маҳз аз ин сабаб чунин ҷирми думдор «комета», яъне дар тарҷума аз юнонӣ «гесудор» номгузорӣ шудааст.

Солҳои охир дар байни сайёраҳои Муштарӣ ва Нептун гурўҳи ҷирмҳо кашф шуд, ки бо хосиятҳои худ ҳам ба астероидҳо ва ҳам ба кометаҳо монанд мебошанд. Бо вуҷуди соҳиби хосиятҳои дугона будан, чунин ҷирмҳоро «кентаврҳо» бо шабоҳат ба одами дорои танаи асп аз асотирҳои юнонӣ ном гузоштанд. Хосияти пурасрори кентаврҳо дар он аст, ки ҳатто дар масофаҳои хеле дур аз Офтоб онҳо фаввораҳои газу чангӣ ҳосил мекунанд. Одатан дар ин масофаҳо кометаҳои оддӣ ин гуна фаъолиятро нишон намедиҳанд. Ин муаммо то ҳол ҳалли худро наёфта, яке аз масъалаҳои муҳими астрономияи замонавӣ ҳисоб меёбад.

Олимони Тоҷикистон ҳам дар ин самт саҳми худро мегузоранд. Тавре ба хабарнигори АМИТ «Ховар» директори Пажӯҳишгоҳи астрофизикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Гулчеҳра Қоҳирова иттилоъ дод, моҳи июли соли равон кормандони Пажӯҳишгоҳи астрофизикаи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ходими калони Институти астрономии Академияи илмҳои Словакия Александра Иванова нақшаи тадқиқотҳои илмии муштаракро тартиб доданд.

Дар Расадхонаи «Санглох» ҷирми кайҳонӣ аз гурўҳи кентаврҳо дар масофаи 900 млн. км аз Офтоб мушоҳида шуд. Номи ин кентавр 29/Р Швасман-Вахман мебошад ва сабаби пайдо кардани фаъолияти кометавии ҷирми мушоҳидашуда ҳоло номаълум аст. Кўшишу ғайрати олимони ин гурўҳи байналмилалӣ ба омўзиши ин ҳодиса равона аст.

Дар ин тадқиқот телескопи якметраи «Санглох» воситаи муҳим аст ва чунин ҷирми хираи дар масофаи дур ҷойгирбударо ба қайд гирифт. Аз рўи коркарди маводи мушоҳида мавқеи кентавр муайян шуда, натиҷаҳо дар Маркази сайёраҳои хурди Иттиҳоди байналмилалии астрономҳо қабул шуданд. Тадқиқот дар ин самт давом дорад ва дигар хосиятҳои кентавр, аз ҷумла таркиб, сохтор ва андоза муайян хоханд шуд. Ба раванди мазкур кулли олимони ҷавони Пажӯҳишгоҳи астрофизика ҷалб шуданд ва аз таҷрибаи олими Словакия А.Иванова баҳра гирифтанд. Дастовардҳои илмии ҳамкории байналмилалӣ дар маҷаллаҳои махсуси ҷаҳонӣ нашр мегарданд ва дар конференсияҳо пешниҳод мешаванд.