Ифлосшавии ҳавои атмосферӣ ба саломатии инсон чӣ таъсир мерасонад?

ДУШАНБЕ, 08.01.2026 /АМИТ «Ховар»/. Тавре ба мушоҳида мерасад, дар ҷумҳурӣ солҳои охир ҳолати ифлосшавии ҳавои атмосферӣ меафзояд. Дар робита ба баландшавии ҳолати ифлосшавии ҳавои атмосферӣ аз моддаҳои муаллақ ва таъсири он ба саломатии одамон директори Маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологии вилояти Суғд Султон Раҳмонзода ба АМИТ «Ховар» чунин ибрози назар намуд:

— Чангу ғубор маҷмуи зарраҳои хеле майдаи сахт мебошад, ки дар ҳаво паҳн шуда, метавонанд ба роҳҳои нафас ворид шаванд. Манбаъҳои асосии онҳо ҳам табиӣ ва ҳам инсонӣ мебошанд, аз ҷумла хокро ба ҳаво бардоштани шамол, биёбоншавӣ, корҳои сохтмонӣ, ҳаракати нақлиёт, фаъолияти корхонаҳои саноатӣ ва сӯхтани сӯзишвории гуногун. Зарраҳои хурдтар, бахусус PM2.5 ва PM10 барои саломатӣ хатарноктар буда, метавонанд ба шуш ва гардиши хун ворид шаванд.

Султон Раҳмонзода гуфт, ки ҳавои тоза яке аз омилҳои асосии ҳифзи саломатии инсон маҳсуб мешавад. Дар шароити муосир ифлосшавии ҳаво бо чангу ғубор ба яке аз мушкилоти ҷиддии экологӣ ва санитарӣ табдил ёфта, ба саломатии аҳолӣ таъсири манфӣ  мерасонад. Ин масъала махсусан барои минтақаҳои дорои иқлими хушк ва нимхушк, аз ҷумла кишварҳои Осиёи Марказӣ аҳамияти хос дорад.

Таҳқиқоти байналмилалӣ нишон медиҳад, ки таъсири дарозмуддати зарраҳои майдаи чангу ғубор метавонад давомнокии умри инсонро коҳиш диҳад ва сатҳи бемориҳоро дар ҷомеа боло барад. Илова бар ин, ифлосшавии ҳаво ба рушди кӯдакон, қобилияти меҳнатӣ ва сифати зиндагии аҳолӣ таъсири манфӣ мерасонад.

Тибқи маълумоти расмии Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ, ҳар сол тақрибан 7 миллион нафар дар ҷаҳон бар асари ифлосшавии ҳаво ҷони худро аз даст медиҳанд. Зиёда аз 90 фоизи аҳолии сайёра дар минтақаҳое зиндагӣ мекунанд, ки сатҳи ифлосшавии ҳаво аз меъёрҳои тавсияшуда зиёд мебошад. Ифлосшавии ҳаво яке аз сабабҳои асосии афзоиши бемориҳои музмин ва фавт ба ҳисоб меравад.

Таъсири ҳавои гардолуд ба саломатии инсон гуногунҷанба буда, метавонад ҳам дар шакли кӯтоҳмуддат ва ҳам дарозмуддат зоҳир гардад. Аз ҳама бештар кӯдакон, пиронсолон, занони ҳомила ва шахсони гирифтори бемориҳои дилу шуш осебпазиранд. Ҳавои пурчангу ғубор боиси афзоиши бемориҳои роҳҳои нафас, шиддатёбии астма ва бронхит, бемориҳои дилу раг, аллергия, пастшавии масуният ва зиёдшавии хатари сактаи дил ва сактаи мағз мегардад.

Бо мақсади коҳиш додани таъсири манфии чангу ғубор ба саломатӣ риояи тадбирҳои пешгирикунанда муҳим мебошад. Аз ҷумла, назорати доимии сифати ҳаво, коҳиш додани партовҳои саноатӣ ва нақлиётӣ, зиёд намудани майдонҳои сабз, истифодаи ниқобҳои муҳофизатӣ дар рӯзҳои серчанг, маҳдуд кардани фаъолияти ҷисмонӣ дар ҳавои кушод ва баланд бардоштани маърифати санитарии аҳолӣ аҳамияти аввалиндараҷа доранд.

Ҳавои бо чангу ғубор гардолуд на танҳо мушкили экологӣ, балки таҳдиди воқеӣ ба саломатии ҷамъиятӣ мебошад. Танҳо бо ҳамкории мақомоти давлатӣ, мутахассисон ва иштироки фаъолонаи аҳолӣ метавон муҳити зисти солимро таъмин намуда, саломатии ҷомеаро ҳифз кард.

АКС: АМИТ «Ховар»