МАОРИФ — ОМИЛИ КАЛИДИИ РУШДИ УСТУВОРИ ҶОМЕА. Дар ҳошияи Паёми Президенти Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ

ДУШАНБЕ, 15.02.2026 /АМИТ «Ховар»/. Маориф дар сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавқеи меҳварӣ дорад. Пешвои миллат пайваста таъкид менамоянд, ки рушди устувори давлат бе низоми мукаммали маориф ғайриимкон аст. Дар Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ аз 16 декабри соли 2026 ин андеша боз ҳам равшантар баён гардида, маориф ҳамчун омили асосии ташаккули неруи инсонӣ ва рақобатпазирии миллӣ муаррифӣ гардидааст. Пешвои миллат иброз намуданд, ки «маориф пояи асосии пешрафти давлат ва кафолати ояндаи дурахшони миллат мебошад».

Маориф — афзалияти стратегии сиёсати давлатӣ

Дар Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ таъкид мегардад, ки сиёсати давлатӣ бояд, пеш аз ҳама, ба рушди сармояи инсонӣ равона карда шавад. Президенти Тоҷикистон иброз доштанд, ки «дар шароити ҷаҳонишавӣ танҳо давлатҳое муваффақ мешаванд, ки ба маориф ва тарбияи насли донишманд афзалияти аввалиндараҷа медиҳанд». Ин иқтибос нишон медиҳад, ки маориф на танҳо соҳаи иҷтимоӣ, балки чун омили амнияти миллӣ ва рушди иқтисодӣ арзёбӣ мегардад.

Аз нигоҳи илмӣ чунин муносибат ба назарияи рушди инсонӣ мувофиқат мекунад, ки тибқи он сармоягузорӣ ба маориф асоси рушди дарозмуддати давлат мебошад.

Баланд бардоштани сифати таълим ва ислоҳоти муҳтаво

Яке аз нуктаҳои калидии Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ масъалаи сифати таълим мебошад. Пешвои миллат таъкид намуданд, ки «сифати таълим бояд ҷавобгӯ ба талаботи замони муосир ва бозори меҳнат бошад». Дар ин замина, зарурати бознигарии стандартҳо ва барномаҳои таълимӣ, ҳамоҳангсозии онҳо бо рушди илм ва технология таъкид мегардад.

Таҳлили илмӣ нишон медиҳад, ки мутобиқсозии муҳтавои таълим ба талаботи иқтисоди муосир, хусусан дар самти фанҳои дақиқ, технологияҳои иттилоотӣ ва инноватсия омили муҳими баланд бардоштани рақобатпазирии хатмкунандагон мебошад.

Омӯзгор — меҳвари асосии низоми маориф 

Дар сиёсати иҷтимоии Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи омӯзгор ва таъмини некуаҳволии ӯ ҳамеша ҷойгоҳи меҳварӣ доштааст. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар паёмҳои солона ба Маҷлиси Олӣ пайваста нақши калидии омӯзгорро дар ташаккули захираҳои инсонӣ ва рушди устувори давлат таъкид менамоянд. Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ аз 16 декабри соли 2026 идомаи мантиқии ҳамин сиёсати маорифпарварона буда, дар он масъалаи баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии омӯзгор ҳамчун омили асосии баланд шудани сифати таҳсил ва нуфузи касби омӯзгор баррасӣ мегардад.

Дар ин санади сиёсӣ ба нақши омӯзгор таваҷҷуҳи махсус дода шудааст. Пешвои миллат изҳор намудаанд, ки «омӯзгор меҳвари асосии низоми маориф буда, сатҳи касбият ва масъулияти ӯ ояндаи ҷомеаро муайян мекунад». Ин иқтибос аҳаммияти иҷтимоӣ ва касбии омӯзгорро таъкид менамояд.

Аз нигоҳи педагогикаи муосир баланд бардоштани мақоми омӯзгор, такмили ихтисос ва фароҳам овардани шароити мусоиди фаъолияти касбӣ омили асосии беҳтар шудани сифати таълим ба ҳисоб меравад. Паёми Президенти Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ дар ин самт сиёсати ҳавасмандгардонии омӯзгорон ва ҷорӣ намудани усулҳои муосири таълимро дастгирӣ менамояд.

Яке аз омилҳои калидии некуаҳволии омӯзгор музди меҳнати сазовор мебошад. Пешвои миллат ба масъалаи марҳила ба марҳила зиёд намудани музди меҳнати омӯзгорон ишора намуда, онро шарти асосии ҷалби кадрҳои болаёқат ба соҳаи маориф мешуморанд. Баланд шудани маош на танҳо сатҳи зиндагии омӯзгорро беҳтар месозад, балки ангезаи касбӣ ва масъулияти ӯро низ таҳким мебахшад.

Яке аз навгониҳои муҳими Паёми Президенти Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ таъкид ба рақамикунонии соҳаи маориф мебошад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз намуданд, ки  «рақамикунонии раванди таълим шарти муҳими баланд бардоштани дастрасӣ ва сифати маориф мебошад». Ин равиш ба сиёсати умумии гузариш ба иқтисоди рақамӣ мувофиқ аст.

Ҳамгироии маориф бо бозори меҳнат ва рушди таҳсилоти касбӣ-техникӣ 

Таҳлили амиқ нишон медиҳад, ки истифодаи платформаҳои таълимии рақамӣ, таълими фосилавӣ ва захираҳои электронӣ на танҳо сифати таълимро беҳтар мекунанд, балки имконияти баробарро барои хонандагон дар минтақаҳои гуногун фароҳам меоранд.

Дар ин ҳуҷҷат таъкид шудааст, ки «низоми маориф бояд мутахассисоне омода намояд, ки тавонанд дар рушди иқтисоди миллӣ саҳми воқеӣ гузоранд». Ин андеша зарурати ҳамгироии маориф бо бозори меҳнат ва рушди таҳсилоти касбӣ-техникиро нишон медиҳад.

Аз ҷиҳати илмӣ ин раванд ба модели «маориф – иқтисод – инноватсия» мувофиқат мекунад, ки дар он муассисаҳои таълимӣ ҳамчун манбаи асосии рушди иқтисодӣ баромад мекунанд.

Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олӣ дар соҳаи маориф дорои мазмуни амиқи стратегӣ мебошад. Иқтибосҳои мустақим аз он нишон медиҳанд, ки сиёсати давлатӣ ба ташаккули низоми муосири маориф, рушди неруи инсонӣ ва омода намудани насли рақобатпазир равона карда шудааст. Татбиқи ҳамаҷонибаи дастурҳои ин санади муҳим метавонад заминаи устувори рушди иҷтимоию иқтисодии давлатро таъмин намояд.

Мирзошо ҶАНГИБЕКОВ,
сардори раёсати таълими Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев

АКС аз муаллиф