Соли рушди сайёҳӣ: чил санги одамшакл сайёҳонро ба ҳайрат меоранд…

ДУШАНБЕ, 07.03.2018./АМИТ «Ховар»/. Дар диёри биҳиштосоямон зиёда аз 2000 мавзеъҳои таърихӣ мавҷуданд. Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки хоки ин диёр муқаддасу пурганҷ аст. Бар замми он, 93 фоизи ин сарзамини  муқаддасро кӯҳҳо ташкил медиҳанд. Ин кӯҳҳо низ дар навбати худ бо иқтидору фаровонии маъданҳои табиӣ ва бахусус  таъмин кардани  ҳавои мусаффо дар минтақа нақши калидиро иҷро мекунанд.

«Чилдухтарон» — яке аз кӯҳҳои таърихӣ ба ҳисоб рафта, он дар ноҳияи Мӯъминободи вилояти Хатлон ҷойгир аст. Кӯҳи «Чилдухтарон» дар 80-километрии шаҳри Кӯлоб воқеъ мебошад. Баландии он аз сатҳи баҳр ба 2 ҳазор метр мерасад. Кӯҳи сангини Чилдухтарон миёни ду рӯдхонаи кӯчак бар фарози кӯҳ хеле ҷолиб аст.

Кӯҳи «Чилдухтарон» табиати ба худ хос дорад. Бахусус кӯҳҳои ҳайратангези он, одамшакле, ки ба масофаи 5-6 метр рост кашида, то 60 метр баланди доранд, диққати бинандаро ба худ ҷалб мекунанд. Ин қаторкӯҳҳо аз регсангҳои сурх ва хокистарранг иборатанд. Мувофиқи тадқиқоти олимон синну соли қаторкӯҳҳо ба 70 миллион сол баробар аст. Вобаста ба баланди ва фаслҳои сол иқлим тағйир меёбад ва ин мавзеъе ба ҳисоб меравад, ки аз ҷиҳати сарватҳои табии, гулу гиёҳҳо, ҷонварону паррандагони нодир хеле бой аст.

Ҳамин тариқ, кӯҳи «Чилдухтарон» як гӯшаи зебоманзари кишварамон буда, ҳифз кардан ва оқилона истифода бурдани сарватҳои он сабаби рушду инкишофи иқтисодиёти диёрамон мегардад.

 Таърихи пайдоиши Чилдухтарон

«Чиҳил ҷавондухтари тиркашу шамшерзан барои ҳифзи номуси худу диёр ҷасурона муқобили лашкари ғосиб мубориза мебаранд. Аз куштаи ин лашкар пушта месозанд ва то вопасин нафас, замоне, ки муқовиматро дар қиболи лашкари муру малахмонанд аз даст медиҳанд, ба худ иҷозаи таслим шудан намедиҳанд.

Бо шамшери шикаста ва халтаҳои холӣ аз тир ба кӯҳистони ақибнишинӣ мекунанд. Наздик аст, ки онҳоро зинда асир бигиранд. Аммо ин ҷавондухтарони покдомани ғаюр ба сӯи Худованд дасти дуо мебардоранд, то онҳоро ба санг мубаддал гардонад ва ба дасти таҷовузгарон наафтанд. Дуои онҳо мустаҷоб мегардад ва чил духтар дар ҷамъ ба кӯҳи сангин бадал мегарданд.

Лашкари ғосиб аз ин ба даҳшат афтода, фавран ин мавзеъро тарк мекунад. Муборизаи ҷавондухтарон замоне ба вуқӯъ меояд, ки дар паи як шабехун тамоми марду зани ин мавзеъ кушта мешавад».

Ин ривоятест чун садҳо ривояту афсонаҳои халқи тоҷик. Вале дар ҳар афсона ҳақиқате низ ниҳон аст. Агар ба Муъминобод равед ва ба он кӯҳи аҷоиб назар андозед, мебинед, ки  гӯё дар он мавзеъ аз санги сурхтоб бар фарози кӯҳ пайкараҳо сохтаанд. Аслан, воқеият ва дар кадом давру замон ба вуқӯъ пайвастани ин ҳодиса ва чӣ гунна пайдо шудани ин сангҳои одамшаклро  касе намедонад.

Вале як чиз муҳим аст:   аз як тараф чунин ривоятҳо  сайёҳони дохилию хориҷиро ба ваҷд ва ба ҳайрат меоранд ва торафт бештар ба сӯи худ мекашанд,  аз тарафи дигар барои дар рӯҳияи ватандӯстӣ, ифтихори миллӣ ва  шуҷоату ҷасорат  тарбия намудани насли ҷавон аҳамияти бағоят бузург доранд.