Нақши осорхонаҳои таърихӣ дар тарбияи ватандӯстии насли наврас чӣ гуна аст?

ДУШАНБЕ, 15.05.2025. /АМИТ «Ховар»/. 18 май Рӯзи байналмилалии осорхонаҳо (International Museum Day) мебошад.  Дар ин рӯз дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон чорабинии фарҳангии «Шабе дар осорхона» баргузор мегардад. Саволе ба миён меояд, ки ҳадаф аз таъсиси осорхонаҳо чист ва нақши онҳо дар тарбияи ватандӯстии насли наврас чӣ гуна аст? Равоншинос, устоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Файзиддин Раҷабалиев ин масъаларо шарҳ медиҳад:

— Дар замони муосир, ки ҷаҳонишавӣ ва фарҳангҳои гуногун ба ҳам омезиш меёбанд, масъалаи тарбияи насли наврас дар руҳияи ватандӯстӣ аҳамияти хосса пайдо менамояд. Яке аз муҳимтарин воситаҳо дар ин раванд осорхонаҳои таърихӣ ба шумор мераванд. Ин муассисаҳои фарҳангӣ на танҳо нигоҳдорандаи ёдгориҳои моддӣ ва маънавии гузаштаанд, балки ҳамчун марказҳои муҳими таълимӣ ва тарбиявӣ барои насли ҷавон аҳамияти муҳим доранд.

Насли наврас шоҳиди воқеаҳо ва рӯйдодҳои гузашта мегардад

Ёдгориҳои гуногун, аз қабили ашёи рӯзгор, силоҳ, ҳуҷҷатҳо, аксҳо ва асарҳои санъат ҳикояи зиндаи таърихи халқро нақл мекунанд. Дидани ин ёдгориҳо дар зеҳни наврасон тасаввуроти равшан дар бораи ҳаёти гузаштагон, муборизаҳо, дастовардҳо ва арзишҳои онҳо пайдо менамояд. Ин шиносоӣ бо таърихи воқеӣ тавассути эҳсос ва мушоҳида ҳисси ифтихор ва муҳаббатро нисбат ба Ватан тақвият мебахшад.

Нақши таълимии осорхонаҳо дар тарбияи ватандӯстӣ

Тамошои осорхонаҳо метавонад дарсҳои таърихи мактабро пурра ва амиқтар гардонад. Ба ҷои хондани санаҳо ва номҳои хушк наврасон имкон пайдо менамоянд, ки бо қаҳрамонони миллат, фарҳанги ғанӣ ва мероси бебаҳои аҷдодон аз наздик шинос шаванд.

Саёҳатҳо, маърузаҳо ва барномаҳои таълимии махсус, ки дар осорхонаҳо ташкил карда мешаванд, ба наврасон кумак мерасонанд, ки иртибот байни гузашта, ҳозира ва ояндаро дарк намоянд. Ин дарки амиқ заминаи мустаҳками эҳтиром ба таърих ва фарҳанги миллӣ, инчунин масъулияти шаҳрвандиро барои ҳифзи онҳо фароҳам меорад.

Нақши осорхонаҳои таърихӣ дар ташаккули эҳсоси ватандӯстӣ

 Дидани осори ниёгон, шунидани ҳикояҳои фидокорӣ ва ҷонбозиҳои онҳо дар роҳи озодӣ ва ободии Ватан дар қалби наврасон эҳсоси муҳаббат, садоқат ва ифтихорро бедор менамояд. Ин эҳсосот ба онҳо қувват мебахшад, ки арзишҳои миллиро қадр кунанд, ба анъанаҳо эҳтиром гузоранд ва барои пешрафти давлати худ саъю кӯшиш намоянд.

Дар ҷаҳони муосир, ки иттилооти бардурӯғ ва таҳрифшуда дар фазои маҷозӣ густариш ёфтааст, осорхонаҳои таърихӣ ҳамчун манбаи боэътимоди донишҳои таърихӣ аҳамияти дучанд пайдо менамоянд. Тамошои осорхонаҳо ба наврасон имкон медиҳад, ки воқеаҳои таърихиро аз манбаъҳои аслӣ омӯзанд ва аз таъсири маълумоти ғаразнок эмин бошанд. Ин муҳити боэътимод ба рушди тафаккури интиқодӣ ва қобилияти таҳлили иттилоот дар байни насли ҷавон мусоидат менамояд.

Барои он ки осорхонаҳои таърихӣ дар тарбияи ватандӯстии насли наврас нақши боз ҳам муассиртар бозанд, зарурати такмили фаъолияти онҳо вуҷуд дорад.

Ҷалби наврасон ба осорхонаҳо бояд ҷолибтар бошад

Истифодаи технологияҳои муосир, ташкили намоишгоҳҳои интерактивӣ, барномаҳои таълимии инноватсионӣ, озмунҳо ва викторинаҳо метавонад шавқи насли ҷавонро ба таърих ва фарҳанги миллӣ афзоиш диҳад. Ҳамчунин муҳим аст, ки осорхонаҳо бо муассисаҳои таълимӣ ва ташкилоти ҷавонон ҳамкории зич дошта бошанд, то барномаҳои муштараки тарбиявӣ пешниҳод намоянд.

Осорхонаҳои таърихӣ ҳамчун марказҳои нигоҳдории хотираи миллӣ, макони мулоқот бо гузашта ва майдони ташаккули эҳсоси ифтихор ва муҳаббат ба Ватан хизмат менамоянд. Тавассути истифодаи самараноки имконоти ин муассисаҳои фарҳангӣ мо метавонем дар тарбияи насли ҷавони ватандӯст, бомаърифат ва соҳибмасъулият саҳми арзанда гузорем. Ин насли наврас ояндаи дурахшони Ватани азизамонро бунёд менамояд.

АКС: АМИТ «Ховар»