«Сарқонуни гӯё» — дастовез барои нобиноён дар ҷашни Сарқонун

Октябрь 29, 2015 09:48

Душанбе, 29.10.2015 (АМИТ «Ховар»).-Яке аз санадҳои муҳими Тоҷикистон-Конститутсияи (Сарқонуни) он мебошад, ки дар ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои ҳар фарди комилҳуқуқи кишвар нақши муҳим дорад. Дар ҳар давру замон бархурдор будани шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳуқуқҳои худ аз талаботи асосӣ маҳсуб мешавад, ки ин бевосита ба донистани моддаҳои қонуни асосии кишвар вобастагӣ дорад.

Суннатулло Қосимов: Нобиноён ҳам бояд ҳуқуқҳои худро донанд!

«Дар замони ҳозира донистани ҳуқуқҳои сиёсиву иҷтимоӣ ва фарҳангӣ барои ҳар шахс муҳим аст ва нобиноён низ ҳамчун як қишри ҷомеа аз ин ҳуқуқҳо истисно нестанд»,-мегӯяд Суннатулло Қосимов-хонандаи синфи 11-и Литсейи инноватсионии «Душанбе»-и назди Донишгоҳи технологии Тоҷикистон (ДТТ). Маҳз чунин тасмими Суннатулло буд, ки ӯ барои афроди нобинои кишвар шакли электронӣ-аудиоии Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ихтироъ кард. Ба гуфтаи ин хонандаи ихтироъкор чунин тасмим барои нобиноёни мамлакат ҳамчун армуғон ба ҷашни Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон гирифта шудааст. Ба тариқи электронӣ сохтани китоби мазкур имкон медиҳад, ки шахсони имконияташон маҳдуд, яъне нобиноён аз ҳуқуқҳои конститутсионии худ огоҳ бошанд. Сохтани китоби электронӣ- барои шахсони дорои имкониятҳои маҳдуд дар Тоҷикистон иқдоми нахустин буда, ҳоло ин таҷриба дар ҳоли такмил буда, қарор аст баъди чанде барои роҳандозии тавлид ба мақомоти марбута пешниҳод шавад.

Сохт ва тарзи истифодаи «Сарқонуни гӯё» чӣ гуна аст?

Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ё «Сарқонуни гӯё»-е, ки аз ҷониби Суннатулло Қосимов-хонандаи ихтироъкори Литсейи инноватсионии «Душанбе»-и назди ДТТ ихтироъ шудааст, аз муқаддима, 10 боб ва 100 модда иборат аст. Он дар як қуттии чоркунҷа ҷойгир шуда, рӯяш 9 тугма насб шудааст. Ҳар як тугмача як боби Сарқонунро дар бар гирифта, дар ҳолати зарурӣ ба воситаи пахши тугмачаҳои тартибии электронии аз 1 то 9 насбшуда метавон моддаҳои Сарқонунро дар алоҳидагӣ гӯш кард. Китоби мазкурро ҳамчунин метавон бо гӯшиҳо шунид, ки он ҷой барои насб ва пайваст намудани дастгоҳҳои махсуси шунавоӣ дорад. Ин тадбир имкон хоҳад дод, ки ношунавоён дар ҷойҳои ҷамъиятӣ ва пуродам низ бидуни халалдор кардани фазои суҳбати дигарон аз китоб истифода баранд. Барои хондани матни Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби нобиноён Суннатулло Қосимов ният дорад, ки дар китоби ихтироъкардаи худ ҳуруфи Брайлӣ насб намояд, то ашхоси нобино тавонанд бидуни ягон мушкилӣ маълумоти заруриро оид ба ҳар як моддаи Конститутсияи (Сарқонуни) кишвар ба даст оранд. Ҳамчунин ихтироъкори ҷавон таклифу пешниҳодҳои нобиноёнро ба назар гирифта, тасмим дорад дар оянда ҳаҷми китобашро хурдтар ва ҳаҷми тугмачаҳои рӯйи онро калонтар намояд, то ин ки кор кардан бо он барои нобиноён осон гардад.

Ихтирои «Сарқонуни гӯё» пешниҳоди худи Суннатуллост!

-Агарчӣ дар сохтани китоби электронии «Сарқонуни гӯё» ба Суннатулло Қосимов-ихтироъкори синфи 11-и Литсейи инноватионии «Душанбе»-и назди ДТТ кумаки устодону ҳамсабақон ва роҳбарияти Литсей мусоидати ҳамаҷониба намуд, аммо тасмими сохтани шакли электронии Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон барои афроди нобино, қабл аз ҳама, аз ҷониби худи Суннатулло гирифта шуд,- мегӯяд Одинамоҳ Одинаева, директори Литсейи инноватионии «Душанбе»-и назди ДТТ. Ба гуфтаи номбурда тавассути чунин ташаббус Суннатулло тавонист орзуи чандин нобиноро дар самти бархурдор гаштан аз ҳуқуқҳои конститутсионии худ амалӣ намояд. «Вақте Суннатулло Сарқонунро тайёр намуд, аллакай фикрҳои нав пайдо шуданд, ки дар баробари Сарқонун ҳамчунин метавон асарҳои бадеӣ, китоби шеърҳо, «Шоҳнома» ва дигар китобҳоро ба тариқи садоӣ баровард»,-афзуд Одинамоҳ Одинаева.

Одинамоҳ Одинаева афзуд, ки ихтирои китоби электронии Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳз ба заковат ва истеъдоди нотакрори Суннатулло Қосимов вобастагӣ дошт, зеро ба гуфтаи номбурда, ягона чизе, ки Суннатуллоро ба Литсейи инноватсионии «Душанбе» овард, ин ҳунари ӯ мебошад. «Суннатулло ҳанӯз дар синфи 8-ум мехонд, ки ба Литсейи мо омад. Ӯ ба Литсейи мо бо пешниҳоди сохтани як робот, ки таҷҳизоташ аз трактори вайрона иборат буд, ҳозир шуда, таваҷҷуҳи роҳбарияти Донишгоҳи технологии Тоҷикистонро ба худ ҷалб кард. Дар донишгоҳи мазкур, ки «Барномаи дастгирии истеъдодҳои наврас» ва «Барномаи технологияи муваффақияти хонанда» амал мекард, таклифи чунин хонандаи ҳавасманди ихтироъкорро дастгирӣ намуда, ӯро барои идомаи таҳсил ба Литсейи инноватсионии «Душанбе» даъват карданд»,-иброз дошт директори Литсейи инноватсионии «Душанбе»-и назди ДТТ. Номбурда гуфт, барои таҳсил ва сайқал додани маҳорати касбии Суннатулло Донишгоҳи технологии Тоҷикистон ӯро бо хобгоҳ ва утоқи махсуси корӣ таъмин намудааст, то барои рушди ихтирооти ӯ мушкилот пеш наоянд.

Суннатулло дар ҳалқаи шогирдон

Суннатулло Қосимов, хонандаи синфи 11-и Литсейи инноватсионии «Душанбе» ихтироъкори ҷавон ҳаст, аммо дар муддати кӯтоҳ бо ихтирооти худ, бахусус «Сарқонуни гӯё» тавонистааст на танҳо таваҷҷуҳи ҳамсабақон, балки таваҷҷуҳи дигар хонандагони Литсейро низ ба худ ҷалб намояд.

Давлатҷон Зарипов-хонандаи синфи 10 ва Билол Ҳусайнов -хонандаи синфи 7-и Литсейи инноватсионии «Душанбе» аз ҷумлаи он хонандагоне мебошанд, ки ба ихтироот шавқу рағбати зиёд дошта, барои мукаммал намудани лоиҳаҳои худ Суннатуллоро «устод»-и худ интихоб кардаанд. «Аз оне, ки нисбат ба ихтироот маълумоти амалӣ камтар дорем, тасмим гирифтем, ки баъд аз дарсҳо ба машғулияти баъдидарсӣ ба назди Суннатулло Қосимов омада, аз нозукиҳои электрика ва техника бархурдор шуда, барои ояндаи худ аз ин таҷриба истифода барем»,-мегӯяд Давлатҷон Зарипов-шогирди Суннатулло Қосимов.

Давлатҷон Зарипов бо дастгирии устоди худ Суннатулло тавонистааст як лоиҳаеро пешниҳод кунад, ки барои шавқманд намудани кӯдакон ба варзиш мусоидат кунад: «Кӯдакон метавонанд дар танҳоӣ ё ҳамроҳи рафиқон аз ин симпечи автоматӣ ва ё ба истилоҳ «Приголка» истифода намоянд»,-мегӯяд Давлатҷон. Шогирди дуюми Суннатулло Билол Ҳусайнов низ бо тавсия ва кумаки устоди худ барои рушди малакаи касбӣ лоиҳаи як генераторро пешниҳод намудааст, ки аз чанд намуд энергия метавонад энергияи электрикиро ҳосил намояд. Ҳоло Билол барои пешниҳод намудани лоиҳаи худ дар озмуни «Бозёфт-2015» ҳамроҳи устодаш омодагии ҳамаҷониба дида истодааст.

Ихтирооти дигари Суннатулло Қосимов

Ихтирои «Сарқонуни гӯё»-аз ҷониби Суннатулло Қосимов-хонандаи синфи 11-и Литсейи инноватсионии «Душанбе» нахустин ихтироотест, ки дар ҷашни Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ба афроди нобино ва ношунавои кишвар эҳдо мегардад. Дар баробари ин, ихтироъкори ҷавони тоҷик ҳамчунин чандин ихтирооти дигар низ дорад, ки дар озмунҳои зиёди кишвар баҳои баландро сазовор гаштаанд. Аз ҷумла, «Авротоҷ»-роботе, ки бо 3 забон: тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ ҳарф мезанад ва нахустин роботи Тоҷикистон аст, соли 2013 аз ҷониби Суннатулло сохта шуда, соли 2014 ба итмом расид. «Ин робот дар баробари бо 3 забон ҳарф задан, ҳамзамон метавонад наворгирӣ ҳам кунад. Вазифаи асосии ин робот посбонӣ буда, он метавонад дар назди муассисаҳои таълимӣ ва дигар корхонаҳо истода, ҳар як эълон ва эроди ин муассисаҳоро ба хонандагон ва кормандон расонад»,-иброз дошт Суннатулло.

«Асрор»-роботи дигари ихтироъкардаи Суннатулло Қосимов мебошад, ки он метавонад дар баробари дигар одамон дар корхонаҳо ҳамчун шахси ёрирасон кумак расонад. Ихтироъкори ҷавон ҳамчунин ин роботро барои дарсҳои амалии химияву физика тавсия медиҳад, зеро он дар ин дарсҳо асбоби айёниро гирифта, ба хонандагон мефаҳмонад. Роботи 8-пояи Суннатулло аз роботҳои қаблӣ ба куллӣ фарқ дошта, онро ба сифати муҳофизи ватан дар сарҳадҳо истифода мебаранд. Нурҳои лазерии робот имкон медиҳанд, ки ҳангоми убури ғайриқонунии сарҳад душманон тавассути онҳо нест карда шаванд.

Суннатулло Қосимов бо ҳама ин ихтирооти худ қаноатманд набуда, ният дорад дар оянда боз лоиҳаҳои бузургу муҳимро барои кишвар омода намояд. Аз ҷумла, ӯ тасмим гирифтааст, ки таҳсили минбаъдаи худро дар ихтисоси роботсозии донишгоҳҳои хориҷӣ идома дода, лоиҳаҳои худро дар амал татбиқ намояд.