Эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ вазифаи муқаддаси ҳар сокини ҷумҳурӣ аст

ДУШАНБЕ, 17.01.2026 /АМИТ «Ховар»/. 13 январ Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ як зумра бостоншиносон, таърихнигорон, фарҳангшиносон ва намояндагони илму адабро пазируфта, масъалаи бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ дар пойтахти ҷумҳуриро ба миён гузоштанд.

Дар робита ба ин иқдоми саривақтии муҳтарам Рустами Эмомалӣ муовини директори Институти фалсафа ва сиёсатшиносии ба номи А. Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои фалсафа, профессор Хуршед Зиёӣ, ки дар ин мулоқот иштирок дошт, чунин ибрози андеша намуд:

— Масъалаи бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ, қабл аз ҳама, ба зиёиёни мамлакат дахл дошта, онҳо бояд дар якҷоягӣ бо меъморону бинокорон консепсияи бунёди чунин маҷмааро пешниҳод намоянд. Тавре ки маълум аст, мақсад аз бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ- ин эҳё ва ҳифзи хотираи миллати тоҷик ва таҳкими ҳувияти миллӣ ва худшиносии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тоҷикони бурунмарзӣ дар шароити ҷаҳонишавӣ ва муборизаҳои иттилоотӣ дар соҳаи таърих ва фарҳанг ба шумор меравад. Аз ин рӯ, бояд ҳифзи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ тавассути арҷгузорӣ ва бузургдошти шахсиятҳои бузурги таърихию фарҳангии миллати тоҷик аз даврони бостон то замони муосир, новобаста аз ҷойи зисту фаъолияташон, ки имрӯз берун аз марзҳои муосири Тоҷикистон мондааст, амалӣ гардад.

Арҷгузорӣ ва бузургдошти шахсиятҳои бузурги таърихию фарҳангии миллати тоҷикро дар маҷмаа, аз нигоҳи мо, тавассути ду роҳи асосӣ амалӣ кардан имкон дорад: аввалан, бунёди муҷассама, пайкара, нимпайкара ва ҳайкалҳои шахсиятҳои алоҳида, шогирдон, пайравон ва осори таърихию фарҳангии онҳо ва ба зиёратгоҳи бузургон табдил додани мавзеи барпо сохтани ин иншоот; дуюм, муқаррар сохтани сарпарастии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ба зиёратгоҳ ва оромгоҳи шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллати тоҷик дар дохили ҷумҳурӣ ва берун аз он. Мавзееро, ки бунёди маҷмаа бо муҷассама, пайкара, нимпайкара ва ҳайкалҳои шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллат дар он сурат мегирад, ба зиёратгоҳи бузургони миллат табдил додан мумкин аст.

Бояд тазаккур дод, ки миллати тамаддунофари мо ба инсоният садҳо ва ҳазорҳо шахсиятҳои барҷастаи таърихию фарҳангӣ додааст. Аз ин рӯ, дар интихоби чунин шахсиятҳо мо барои арҷгузорию бузургдошт дар ин маҷмаа мушкилӣ надорем. Маҳз бо ҳамин сабаб мо бояд ба чунин паҳлуҳои ин масъала таваҷҷуҳ дошта бошем. Якум, аз байни шахсиятҳои даврони ориёии таърихи худ бояд гиромидошти шахсонеро ба роҳ монем, ки дигар ҳамзабонони мо бо сабабҳои динию мазҳабӣ ба онҳо таваҷҷуҳ намекунанд. Дуюм, ба масъалаи он низ, ки як қатор мутафаккирони моро бе ягон асоси воқеӣ дигарон мехоҳанд азхуд кунанд, бояд камтаваҷҷуҳӣ зоҳир накунем. Ба рӯйхати чунин шахсиятҳо аз Зардушт то Аҳмади Дониш метавон Курушу Дориюш, Спитамену Борбад, Исмоили Сомонӣ ва вазири пуртадбир Ҷайҳонӣ, Рӯдакию Фирдавсӣ, Ибни Сино, Носири Хусрав, Мавлонои Балхӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Алии Ҳамадонӣ, Бедил, Шамсиддини Шоҳин ва садҳо шахсони дигарро ворид намуд.

Сарпарастии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанберо ба зиёратгоҳ ва оромгоҳи шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллати тоҷик дар дохили ҷумҳурӣ ва берун аз он бо роҳи саҳмгузорӣ дар ободонии ин мавзеъҳо ва ташкили хатсайрҳои сайёҳӣ ба зиёратгоҳ ва оромгоҳҳои мазкур барои сайёҳони дохилию хориҷӣ метавон амалӣ намуд. Ба ин гуна объектҳо, аз дидгоҳи мо, қабл аз ҳама, мақбараҳои Рӯдакӣ (Панҷакент) ва Алии Ҳамадонӣ (Кӯлоб), Хонаи Мавлоно (ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ), Хонаи Айнӣ ва мазори Аҳмади Дониш (Узбекистон), мазори Носири Хусрав (Афғонистон), мақбараи Бедил (Ҳиндустон) ва ғайраро ворид кардан зарур аст.

Намоди зоҳирӣ ва мундариҷаю муҳтавои ботинии Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ бояд бо назардошти фалсафаи миллӣ, анъанаҳои муҷассамасозӣ ва меъмории ватанӣ, инчунин дастовардҳои санъату фарҳанги ҷаҳонӣ ва технологияҳои муосир ташаккул ёбад. Ороиши атрофи муҷассамаҳо дар шакли кӯчабоғ, иҳотадеворҳои дорои хусусияти бадеӣ, бо истифода аз сангҳои ороишии Тоҷикистон ва амсоли он метавонад шаклан ва мазмунан ин маҷмааро дар сатҳи хеле олӣ ба сокинони пойтахт, меҳмонони дохилию хориҷӣ муаррифӣ созад.

Дар маҷмуъ, таҳкими худшиносӣ, худогоҳии миллӣ ва ҳувияти миллӣ ҳамчун ҷузъи таркибии ҳувияти шахс, ки бо эҳсоси мансубият ба миллат, давлат ва фазои фарҳангии муайян, дарки умумияти таърих ва забон, инчунин эҳсоси мансубият ба давлати муайян, ғояи миллӣ, рамзҳои давлатӣ ва ватандӯстию меҳанпарастӣ муайян карда мешавад, дар даврони муосир ба вазифаи сарнавиштсози ҳар халқу миллат табдил ёфтааст. Маҳз бо назардошти ҳамин омил бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ дар пойтахти мамлакатамон имрӯз беш аз пеш мубрамият пайдо мекунад.

Дар ин асос иқдоми ватандӯстона ва миллатпарваронаи Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ оид ба бунёди ин маҷмаа қобили дастгирӣ буда, саҳмгузории маънавии ҳар шаҳрванди ҷумҳурӣ дар бунёди он вазифаи муқаддастарин ба ҳисоб меравад.

ДУШАНБЕ,17.01.2026 /АМИТ «Ховар»/. 13 январ Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ як зумра бостоншиносон, таърихнигорон, фарҳангшиносон ва намояндагони илму адабро пазируфта, масъалаи бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ дар пойтахти ҷумҳуриро ба миён гузоштанд.

Дар робита ба ин иқдоми саривақтии муҳтарам Рустами Эмомалӣ муовини директори Институти фалсафа ва сиёсатшиносии ба номи А. Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои фалсафа, профессор Хуршед Зиёӣ, ки дар ин мулоқот иштирок дошт, чунин ибрози андеша намуд:

-Масъалаи бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ, қабл аз ҳама, ба зиёиёни мамлакат дахл дошта, онҳо бояд дар якҷоягӣ бо меъморону бинокорон консепсияи бунёди чунин маҷмааро пешниҳод намоянд. Тавре ки маълум аст, мақсад аз бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ- ин эҳё ва ҳифзи хотираи миллати тоҷик ва таҳкими ҳувияти миллӣ ва худшиносии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тоҷикони бурунмарзӣ дар шароити ҷаҳонишавӣ ва муборизаҳои иттилоотӣ дар соҳаи таърих ва фарҳанг ба шумор меравад. Аз ин рӯ, бояд ҳифзи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ тавассути арҷгузорӣ ва бузургдошти шахсиятҳои бузурги таърихию фарҳангии миллати тоҷик аз даврони бостон то замони муосир, новобаста аз ҷойи зисту фаъолияташон, ки имрӯз берун аз марзҳои муосири Тоҷикистон мондааст, амалӣ гардад.

Арҷгузорӣ ва бузургдошти шахсиятҳои бузурги таърихию фарҳангии миллати тоҷикро дар маҷмаа, аз нигоҳи мо, тавассути ду роҳи асосӣ амалӣ кардан имкон дорад: аввалан, бунёди муҷассама, пайкара, нимпайкара ва ҳайкалҳои шахсиятҳои алоҳида, шогирдон, пайравон ва осори таърихию фарҳангии онҳо ва ба зиёратгоҳи бузургон табдил додани мавзеи барпо сохтани ин иншоот; дуюм, муқаррар сохтани сарпарастии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ба зиёратгоҳ ва оромгоҳи шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллати тоҷик дар дохили ҷумҳурӣ ва берун аз он. Мавзееро, ки бунёди маҷмаа бо муҷассама, пайкара, нимпайкара ва ҳайкалҳои шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллат дар он сурат мегирад, ба зиёратгоҳи бузургони миллат табдил додан мумкин аст.

Бояд тазаккур дод, ки миллати тамаддунофари мо ба инсоният садҳо ва ҳазорҳо шахсиятҳои барҷастаи таърихию фарҳангӣ додааст. Аз ин рӯ, дар интихоби чунин шахсиятҳо мо барои арҷгузорию бузургдошт дар ин маҷмаа мушкилӣ надорем. Маҳз бо ҳамин сабаб мо бояд ба чунин паҳлуҳои ин масъала таваҷҷуҳ дошта бошем. Якум, аз байни шахсиятҳои даврони ориёии таърихи худ бояд гиромидошти шахсонеро ба роҳ монем, ки дигар ҳамзабонони мо бо сабабҳои динию мазҳабӣ ба онҳо таваҷҷуҳ намекунанд. Дуюм, ба масъалаи он низ, ки як қатор мутафаккирони моро бе ягон асоси воқеӣ дигарон мехоҳанд азхуд кунанд, бояд камтаваҷҷуҳӣ зоҳир накунем. Ба рӯйхати чунин шахсиятҳо аз Зардушт то Аҳмади Дониш метавон Курушу Дориюш, Спитамену Борбад, Исмоили Сомонӣ ва вазири пуртадбир Ҷайҳонӣ, Рӯдакию Фирдавсӣ, Ибни Сино, Носири Хусрав, Мавлонои Балхӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Алии Ҳамадонӣ, Бедил, Шамсиддини Шоҳин ва садҳо шахсони дигарро ворид намуд.

Сарпарастии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанберо ба зиёратгоҳ ва оромгоҳи шахсиятҳои таърихию фарҳангии миллати тоҷик дар дохили ҷумҳурӣ ва берун аз он бо роҳи саҳмгузорӣ дар ободонии ин мавзеъҳо ва ташкили хатсайрҳои сайёҳӣ ба зиёратгоҳ ва оромгоҳҳои мазкур барои сайёҳони дохилию хориҷӣ метавон амалӣ намуд. Ба ин гуна объектҳо, аз дидгоҳи мо, қабл аз ҳама, мақбараҳои Рӯдакӣ (Панҷакент) ва Алии Ҳамадонӣ (Кӯлоб), Хонаи Мавлоно (ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ), Хонаи Айнӣ ва мазори Аҳмади Дониш (Узбекистон), мазори Носири Хусрав (Афғонистон), мақбараи Бедил (Ҳиндустон) ва ғайраро ворид кардан зарур аст.

Намоди зоҳирӣ ва мундариҷаю муҳтавои ботинии Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ бояд бо назардошти фалсафаи миллӣ, анъанаҳои муҷассамасозӣ ва меъмории ватанӣ, инчунин дастовардҳои санъату фарҳанги ҷаҳонӣ ва технологияҳои муосир ташаккул ёбад. Ороиши атрофи муҷассамаҳо дар шакли кӯчабоғ, иҳотадеворҳои дорои хусусияти бадеӣ, бо истифода аз сангҳои ороишии Тоҷикистон ва амсоли он метавонад шаклан ва мазмунан ин маҷмааро дар сатҳи хеле олӣ ба сокинони пойтахт, меҳмонони дохилию хориҷӣ муаррифӣ созад.

Дар маҷмуъ, таҳкими худшиносӣ, худогоҳии миллӣ ва ҳувияти миллӣ ҳамчун ҷузъи таркибии ҳувияти шахс, ки бо эҳсоси мансубият ба миллат, давлат ва фазои фарҳангии муайян, дарки умумияти таърих ва забон, инчунин эҳсоси мансубият ба давлати муайян, ғояи миллӣ, рамзҳои давлатӣ ва ватандӯстию меҳанпарастӣ муайян карда мешавад, дар даврони муосир ба вазифаи сарнавиштсози ҳар халқу миллат табдил ёфтааст. Маҳз бо назардошти ҳамин омил бунёди Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ дар пойтахти мамлакатамон имрӯз беш аз пеш мубрамият пайдо мекунад.

Дар ин асос иқдоми ватандӯстона ва миллатпарваронаи Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ оид ба бунёди ин маҷмаа қобили дастгирӣ буда, саҳмгузории маънавии ҳар шаҳрванди ҷумҳурӣ дар бунёди он вазифаи муқаддастарин ба ҳисоб меравад.

АКС: Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе