Ёде аз Алломаи бузурги Машриқзамин

Душанбе, 15 ноябр.(АМИТ «Ховар», Марзия Саидова).-Ба ифтихори 135-умин солгарди шоири бузурги машриқзамин Аллома Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ (1877-1938) дар факултаи забонҳои Осиё ва Аврупои Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон ҳамоиши фарҳангӣ баргузор гардид, ки дар он ҳайати донишҷўёну устодони Донишгоҳи мазкур ва намояндагони Сафорати Ҷумҳурии Исломии Покистон дар Тоҷикистон ширкат доштанд Амҷад Ҳусайн Б. Сиал –сафири фавқулодда ва мухтори Ҷумҳурии Исломии Покистон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон роҷеъ ба шахсият ва осори шоири барҷаста, ходими намоёни ҷамъиятӣ Аллома Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ ибрози назар карда, саҳми босазои ин шахсияти барҷастаро дар ташаккули тамаддуни Шарқ махсус қайд намуд. Мавсуф зикр кард, ки Аллома Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ шахсияти шинохтаи замони худ буда, дар миёни мардуми Покистон ба ҳайси падари руҳонӣ эътироф гардидааст. Нобиғаи машриқзамин Муҳаммад Иқбол бо ақидаҳои фалсафӣ ва инсондўстонаю ислоҳотталабонаи худ мардуми Покистонро ба худшиносию озодихоҳӣ раҳнамун намуд. Ашъори нотакрори шоири тавоно, ки бо забонҳои халқҳои гуногуни ҷаҳон тарҷума ва нашр гардидааст, саршори идеяҳои инсондӯстӣ, баробарию бародарӣ, меҳру муҳаббат, садоқат ба миллату ватан, озодихоҳӣ, фазилатҳои неки инсонӣ ва таҷассумгари ормонҳои инсони мубориз баҳри истиқлолият аст. Дар ҳамоиши фарҳангӣ устодону донишҷўёни бахши урдуи факултаи забонҳои Осиё ва Аврупо доир ба мақом ва ақидаҳои барҷастаи файласуф ва шоири тавоно табодули назар карда, аз ашъори Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ пораҳо қироат карданд. Аз ҷониби Сафорати Покистон ба ҳайати донишҷўёни устодони бахши урдуи факултаи забонҳои Осиё ва Аврупо ва Маркази фарҳангии Покистон, ки дар факултаи мазкур таъсис дода шудааст, китобҳои Муҳаммад Иқбол тақдим карда шуд. Шоир Муҳаммад Иқбол, ки бо забонҳои форсию урду шеър эҷод намудааст, яке аз мутафаккирони барҷастаи садаи 19-20- и Шарқ маҳсуб меёбад. Иқбол 135 сол муқаддам дар моҳи ноябри соли 1877 дар шаҳри Сиёлкути музофоти Панҷоби Покистон ба дунё омада, маълумоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифта, баъдан дар соли 1895 таҳсилро дар коллеҷи давлатии Лоҳур идома дода, ба омўзиши фалсафа ва адабиёти арабию англисӣ шурўъ менамояд. Соли 1899 ба сифати магистр таҳсилашро дар Британияи Кабир ва Олмон идома дода, ба унвони доктори илми фалсафа ноил мегардад ва баъди бозгашт ба ватанаш бо ақидаҳои муосир ва ислоҳотталабонааш дар роҳи худшиносию озодихоҳии мардуми Покистон саъю талош намудааст.  Муҳаммад Иқболи Лоҳурӣ дар ташаккули шеъри форсӣ нақши густурда дошта, панҷ китоби ӯ — «Паёми Машриқ», «Рамузи бехудӣ», «Ҷовиднома», «Забури Аҷам», «Асрори худӣ» бо забони форсӣ ва се китоби дигараш — «Бонги дара», «Бани Ҷабраил» ва «Зарби Калим» -ро бо забони урду эҷод намудааст. Шоир китоби «Армуғони Ҳиҷоз»-ро ҳам бо форсӣ ва ҳам ба урду навиштааст.