То соли 2030 шумораи одамони фарбеҳ дар ҷаҳон ба 41 фоиз мерасад. Баҳри пешгирии он чӣ бояд кард?

ДУШАНБЕ, 20.10.2024 /АМИТ «Ховар»/. Давоми чор даҳсолаи охир дар саросари ҷаҳон шумораи одамони дорои вазни зиёдатӣ ва фарбеҳ афзоиш ёфта, бино ба гуфтаи коршиносони Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, шумораи одамони фарбеҳ то соли 2030 ба 41 фоиз мерасад. Дар Тоҷикистон барои бартараф намудани ин мушкилӣ «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2019-2024» амалӣ мегардад. Омилҳои асосии пайдоиши фарбеҳӣ ва пешгирӣ аз онро доктори илмҳои тиб Давлат Шодиев шарҳ дод.

Омили асосии хатари пайдоиши фарбеҳӣ кадом аст?

Фарбеҳӣ бемории музминест, ки равғаннокии зиёди организмро нишон медиҳад. Сабабҳои асосии ба вуҷуд омадани фарбеҳӣ, истеъмоли хӯроки серғизо ва камҳаракатии шахс мебошад. Қатъи назар аз миқдори хӯрок, дар ҳолати серкалория будани он, вазнгирӣ ба вуҷуд меояд. Ба ҳамин тариқ, бо сабаби истеъмоли барзиёди чарбуҳо, маҳсулотҳои қаннодӣ ва камҳаракатӣ кас метавонад дар кӯтоҳтарин фурсат гирифтори ин беморӣ шавад.
Аз фарбеҳӣ фаъолияти муқаррарии узвҳо халалдор гардида, бемориҳои дигар, аз қабили ишемияи дил, фишорбаландӣ, диабети қанд навъи 2, остеоартроз, қабзияти меъда ва амсоли инҳо сар мезананд.

Роҳҳои пешгирии фарбеҳӣ

Пешгирии фарбеҳӣ аз иродаи қавии инсон вобастагии калон дорад. Яъне, шахс бояд парҳезгор бошад. Яке аз роҳҳои пешгирии фарбеҳӣ, истеъмоли маҳсулоте, ки аз орди навъи дуюму сеюм омода шудаанд, ба ҳисоб меравад. Дар баробари ин, вақти хариди маҳсулот, бояд ба навиштаҷоти он, хусусан миқдори чарбуяш, аҳамият дод. Дигар ин ки, беҳтар аст, хӯрок аз равғани рустаниҳо тайёр шавад. Инчунин, бояд аз истифодаи зиёди намак, таъмдиҳандаҳо, ғизоҳои тезтайёр, истеъмоли нӯшокиҳои ширини газнок дурӣ ҷуст.

Ҳамчунин истеъмоли ғизо бояд реҷа дошта бошад, масъалан, саҳар бояд хӯроки серғизо истеъмол кард, дар нисфирӯзӣ на он қадар серғизо, бегоҳӣ беҳтараш аз истеъмол худдорӣ бояд намуд. Инчунин шабона истеҳсоли меваҷоти ширин низ тавсия дода намешавад, зеро дар таркиби онҳо глюкоза мавҷуд аст, ки метавонад фарбеҳиро афзоиш диҳад.

Ин беморӣ чӣ гуна табобат мешавад?

Ба гуфтаи мутахассис, бояд ҳар шахс дар реҷаи худ, истеъмоли маҳсулоти қаннодӣ ва нониро маҳдуд намояд ва ба ҷои онҳо маҳсулоти тезу тундро истифода барад. Бо меъёр истеъмол намудани хӯрок ба кам шудани вазни инсон сабаб мегардад. Яке аз роҳҳои дигари кам намудани вазни бадан, тоза намудани узвҳоии ҳозима мебошад, ки он ба воситаи обҳои маъданӣ, ромашка, бобуна, пӯпаки ҷуворимакка ва дигар гиёҳҳои шифобахш амалӣ мешавад.

Ба варзиш мунтазам машғул шудан, дар як шабонарӯз 7000-8000 метр қадам задан, истеъмоли ғизои дуруст ва солим, худдорӣ намудан аз истеъмоли зиёди маҳсулоти қаннодӣ ва нонӣ ва истеъмоли доимии меваю сабзавот роҳҳои пешгирии фарбеҳӣ мебошанд.

Зарангези ЛАТИФ,
АМИТ «Ховар»

АКС: АМИТ «Ховар»