Дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон оид ба нақши осори Саттор Турсун дар адабиёти муосири тоҷик ҳамоиш баргузор шуд

ДУШАНБЕ, 26.02.2026 /АМИТ «Ховар»/. Саттор Турсун аз зумраи он аҳли илму адаби тоҷик аст, ки дар аксар навиштаҳояш перомуни ҳувияти миллӣ, ватандӯстию ватанхоҳӣ, ҳифзи сарватҳои маънавӣ бисёр бо дард ва дилсӯзона андеша баён намудааст. Чунин иброз гардид зимни Конференсияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявии «Саттор Турсун ва масоили инкишофи адабиёти муосири тоҷик», ки дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ баргузор гардид.

Конференсия ба ифтихори 80-солагии Нависандаи халқии Тоҷикистон Саттор Турсун гузаронида шуда, дар он адибону донишмандони маъруф роҷеъ ба ҳаёту фаъолияти нависанда сухан гуфтанд.

Иброз гардид, ки  Саттор Турсун яке аз адибони барҷастаи адабиёти муосири тоҷик буда, бо осори арзишманд дар рушду такомули адабиёт саҳми назаррас гузоштааст.

Воқеияти зиндагиро Саттор Турсун дар асарҳои хурду бузургаш бо нишон додани пастиву баландиҳои зиндагии инсон кӯтоҳу самимӣ ва гоҳо муфассалу ҷаззоб ба қалам додааст. Ҳикоёти ӯ аксаран асарҳои ахлоқию тарбиявӣ мебошанд. Повесту романҳояш ҷанбаҳои амиқи фалсафӣ доранд, ки ин далели назари фарох ва таҳқиқӣ доштани муаллиф аст.

Саттор Турсун дар тарҷума ва осори нависандагони бузурги ҷаҳон ба забони тоҷикӣ саҳми шоиста дорад. Имрӯз хонандаи тоҷик осори  адибони ҷаҳонро дар тарҷумаи Саттор Турсун бо забони модарӣ  мутолиа мекунад.

Академики Акдемияи миллии илмҳои Тоҷикистон Носирҷон Салимӣ иброз намуд, ки Саттор Турсун суханвари забардаст буда, дар асарҳояш хазинаи пурғановати забони тоҷикиро ба маврид истифода бурда, калимаву ибораҳои халқию адабиро устокорона пайванд додааст.

Нависандаи халқии Тоҷикистон Абдулҳамид Самадов иброз дошт, ки Саттор Турсун аз ҷумлаи адибоне мебошад, ки дар авҷи адабиёти муосири тоҷик, дар солҳои 70-ум ба Иттифоқи нависандагон ва маҷаллаи «Садои Шарқ» ба кор омада, дар қатори адибони бузурги тоҷик фаъолият кардааст.

Профессори Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Равшан Раҳмонӣ афзуд, ки Саттор Турсун дар натиҷаи дидаву шунида ва хондаҳояш барои адабиёти тоҷик асарҳои мондагор таълиф намудааст. «Саттор Турсун дар романи «Се рӯзи як баҳор» (1988) аз аввал то ба охир фарҳанги миллӣ ва забони тоҷикиро хеле моҳирона  муаррифӣ  намудааст. Инчунин дар ин асар расму оин, урфу одатҳои миллиро дар асоси мушоҳидаву шунидаҳояш хеле дилчаспу бо забони шево инъикос  кардааст. Нависанда аз зарбулмасалу мақолҳои халқӣ бо меъёрҳои забони адабӣ васеъ истифода бурдааст»,-иброз намуд Равшан Раҳмонӣ.

Саттор Турсун адибест, ки набзи замонро накӯ эҳсос карда, ба воқеаю рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ воқеъбинона ва устокорона баҳо додааст.

Нависанда фаъолияти худро аз маҷаллаи маъруфи «Садои Шарқ» оғоз намуда, муддати 20 сол дар вазифаҳои мудири шуъбаи очерк ва публитcистика, мудири шуъбаи наср, муовини сардабир, иҷрокунандаи вазифаи сардабири ҳамин маҷалла кор кардааст. Аввалин китобаш ҳам бо номи «Дили гарм» дар соли дуюми кораш дар «Садои Шарқ» (соли 1971) рӯйи чопро дидааст. Дар муддати кӯтоҳ аз ҳикоя ба повесту роман гузашт ва ин навиштаҳо яке паси дигар  ба нашр расиданд. Саттор Турсун дар байни хонандагонаш бо  китобу асарҳояш  «Сукути қуллаҳо»,  «Камони Рустам» (1976), «Пайванд», «Ситораи корвонкуш», «Обдорӣ», «Зиндагӣ дар домани талҳои сурх», «Барф ҳам мегузарад» (1983), «Падар», «Се рӯзи як баҳор» (1988), «Санг дар бағал ба тӯфон» (2002),  «Чорбанди домангир» (2011), «Думбура» ва ғайра маъруф шудааст.

Повесту роман ва ҳикояҳои  нависанда ба беш аз 20 забони халқҳои дунё тарҷумаву нашр шудаанд. Адиб дар тарҷумаи асарҳои адибони шинохтае, чун Лев Толстой, Ҷек Лондон, Андрей Упит, Грант Матевосян  ҳисса гузоштааст.

Зарангези ЛАТИФ,
АМИТ «Ховар»

АКС: АМИТ «Ховар»