БОЗЁФТИ НОДИР. Сиккаҳои замони Сомониён дар Хутали Қадим кашф гардиданд

ДУШАНБЕ, 21.08.2026 /АМИТ «Ховар»/. Дар натиҷаи гузаронидани корҳои нави илмӣ-таҳқиқотӣ ва бостоншиносӣ аз ҷониби мутахассисони Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар яке аз ёдгориҳои муҳими Хутали Қадим — Корвонсаройи Тоҳир, воқеъ дар ҳудуди ноҳияи Фархор ёдгории нави бостонӣ, ки тибқи маълумоти ибтидоӣ ба давраи Сомониён мансуб мебошад, ёфт гардид. Дар ин хусус ба АМИТ «Ховар» аз Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ хабар доданд.

Бозёфти мазкур аҳаммияти махсуси илмӣ дошта, метавонад барои омӯзиши таърихи Хутал дар давраи Сомониён маълумоти нав пешниҳод намояд.

Тавре муовини якуми директори Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Комрон Сафолзода иброз намуд, яке аз муҳимтарин натиҷаҳои экспедитсия кашфи дафинаи сиккаҳои нуқрагини дирҳамҳои давраи Сомониён мебошад, ки аз ҳудуди ин ёдгории нав пайдо гардид.

Гузаронидани корҳои нави илмӣ-таҳқиқотӣ

Ба иттилои муовини якуми директори агентӣ, бозёфти мазкур барои илми бостоншиносӣ ва нумизматикаи Тоҷикистон аҳаммияти хосса дошта, метавонад барои омӯзиши низоми пулии Сомониён, муносибатҳои иқтисодӣ ва тиҷоратӣ, роҳҳои корвонӣ ва робитаҳои Хутал бо дигар минтақаҳои Осиёи Марказӣ сарчашмаи арзишманди илмӣ гардад.

Ёдовар мешавем, ки ин бозёфт зимни гузаронидани корҳои нави илмӣ-таҳқиқотӣ ва бостоншиносӣ бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон кашф гардид.

Ҳадафи асосии он омӯзиши қабатҳои мадании ёдгорӣ, муайян намудани марҳилаҳои таърихии он, ҳуҷҷатгузории бозёфтҳо ва таҳқиқи муҳити археологии атрофи ёдгорӣ мебошад.

Ташкили ин экспедитсияи илмӣ дар соли таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон иқдоми муҳим дар самти омӯзиш ва муаррифии мероси таърихию фарҳангии миллӣ мебошад. Ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ танҳо нигоҳ доштани ёдгориҳои мавҷуда нест, балки кашф, омӯзиш, ҳуҷҷатгузорӣ, таҳқиқ ва ба наслҳои оянда расонидани сарчашмаҳои нави таърихӣ низ мебошад.

Бозёфтҳои бадастомада нишон медиҳанд, ки Хутали таърихӣ ҳанӯз дорои захираи бузурги илмӣ буда, таҳқиқоти минбаъдаи он метавонад ба кашфи саҳифаҳои нави таърихи тоҷикон мусоидат намояд.

Бозёфтҳое, ки таърихро зинда мекунанд

Аҳаммияти дафинаи дирҳамҳои сомонӣ дар он аст, ки сиккаҳо ҳамчун сарчашмаи мустақими моддӣ метавонанд дар бораи вазъи иқтисодӣ, низоми пулию молиявӣ ва робитаҳои тиҷоратии давраи Сомониён маълумоти муҳим пешниҳод намоянд.

Таҳлилу баррасиҳои фарогири бозёфтҳои ин ёдгорӣ аз он шаҳодат медиҳад, ки дар айни замон маводи бадастомада барои омӯзиш ва таснифи илмӣ омода карда шуда, муайян намудани шумора, вазн, навъ, сана ва марказҳои сикказании сиккаҳо идома дорад.

Мувофиқи арзёбии пешакии мутахассисон, бозёфти мазкур метавонад ба яке аз бозёфтҳои муҳими нумизматикии даҳсолаҳои охир дар Тоҷикистон табдил ёбад. Хулосаи ниҳоии илмӣ баъди анҷоми таҳқиқоти муфассали нумизматикӣ пешниҳод карда мешавад.

Хутали Қадим — мероси ҷаҳонӣ

Ёдовар мешавем, ки соли 2025 номинатсияи «Хутали Қадим», иборат аз 11 ёдгории таърихию фарҳангӣ ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардид. Корвонсаройи Тоҳир низ яке аз ҷузъҳои ин номинатсияи байналмилалӣ мебошад.

Аз ин рӯ, идомаи корҳои илмӣ дар ин минтақа дар соли ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо аҳаммияти илмӣ, балки миллӣ ва байналмилалӣ низ дорад.

Ин бозёфтҳо паёми равшане доранд: Хутал ҳанӯз асрори зиёди таърихиро дар худ нигоҳ медорад ва Тоҷикистон онҳоро барои илми муосир ва наслҳои оянда боз хоҳад кард.

АКС: Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон