«НАРДБОЗӢ». Он варзиши фикрие аст, ки ниёгонамон эҳё намудаанд
ДУШАНБЕ, 16.02.2025. /АМИТ «Ховар»/. Номинатсияи муштараки «Нардбозӣ» ҳамчун бозии миллӣ ба Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддии ЮНЕСКО пешниҳод шудааст. Дар ин хусус ба АМИТ «Ховар» аз Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон иттилоъ доданд.
Нардбозӣ яке аз навъҳои варзиши фикрии миллӣ аст, ки таърихи дароз дорад. Нард дар болои тахтаи махсуси дутабақа бо муҳраҳо бозида мешавад. Дар канори ҳар табақи тахта 6-тогӣ хоначаҳо барои гардиши муҳраҳо сохта шудаанд. Дар нардбозӣ ду бозингар аз ду тараф бозӣ мекунад, ки ҳар кадом 15-тогӣ муҳра дорад. Барои хол гирифтан ва ё миқдори қадами муҳраҳо ду муҳраи мукааби холдор истифода мешавад. Муҳрачаҳои мукаабро рӯйи тахта партофта, мувофиқи холи гирифтаашон як муҳраро аз хонаи якум гирифта, ба хоначаҳои баъдӣ ҳисоб карда мегузаронанд. Ҳамин тариқ, кадом бозигаре, ки пештар муҳраҳояшро аз майдони ҳариф гузаронад, ғолиб дониста мешавад.
Муҳаққиқон бар ин назаранд, ки мардуми тоҷик аз қадим ба тамрини зеҳну фикр ва варзиши бадан шуғл дошта, ҳувият ва ҳастиро то кунун бо тавоноии зеҳну баландии тафаккури хеш ҳифз кардааст. Аз ин ҷост, ки варзиш як шохаи фарҳанги миллат ба ҳисоб меравад.
Нард як навъ варзиши фикрие аст, ки онро ниёгонамон эҳё кардаанд ва баробари шоҳмот дар ҷаҳон маъмул мебошад.
Дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ пайдоиши нард ба давраи Сосониён рост меояд, ки дар муқобили шоҳмот сохта шудааст. Бузургмеҳр – вазири Хусрави Анӯшервон нардро сохт ва ба ифтихори Ардашери Бобакон – асосгузори давлати Сосониён «невардашер» номид. Онро аввал «анардашер», «нардшер» низ мегуфтаанд.
Ба таҳлили пажуҳишгарон, сохтори нард вобаста ба шинохти замин ва коинот аст: тахтаи нард – кураи Замин, чаҳор бахши сатҳи тахта – фаслҳои сол, ранги сиёҳу сафеди муҳраҳо – рӯзу шаб, 30 муҳра – рӯзҳои як моҳ, гардиши тосҳо – гардиши афлок ва ситорагон, гардиши муҳраҳо – ҳаракати мардум дар рӯи Замин. Шумораи холҳои дар тосҳо буда (аз 1 то 6 хол) низ дорои рамзҳои махсус будааст. Нард фарогири андеша, ҷаҳонбинӣ ва донишу тафаккури созандагон буда, аз сарчашмаи фарҳанг ва тамаддуни қадим сарчашма мегирад.
Нардбозӣ фикрро тараққӣ медиҳад. Инчунин дар вақти истироҳат ин бозӣ фикрро тоза ва илҳоми корро дучанд мекунад. Мафкураи наврасоне, ки бозии нарду шоҳмотро аз хурдӣ ёд мегиранд, тез рушд меёбад.
Таҳияи Фирӯза ДАВЛАТЗОДА,
АМИТ «Ховар»
АКС: АМИТ «Ховар»
Дар Тоҷикистон Форуми байналмилалии ҷавонони давлатҳои аъзои Созмони ҳамкории Шанхай баргузор шуд
Шаҳри Кӯлоб мизбони Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба гӯштини ҷудо мегардад
Дастаи «Сипар»-и Хуҷанд бори дуюм унвони чемпиони Ҷоми Тоҷикистон оид ба футзалро сазовор гардид
Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Дарвоз варзишгоҳи болопӯшидаи «Нури Модар Арена», майдони хурди футбол ва ҳавзи шиновариро мавриди истифода қарор доданд
Президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ дар Дарвоз Академияи футболи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро ифтитоҳ намуданд
Дар ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ Фестивали бозиҳои миллии варзишӣ баргузор гардид
Дар вилояти Суғд ғолибони мусобиқаи вилоятӣ муайян гардиданд
Дастаи мунтахаби духтаронаи Тоҷикистон тими Амороти Муттаҳидаи Арабиро мағлуб намуд
Мусобиқаи байналмилалӣ оид ба камонварӣ ҷамъбаст гардид
Дастаи мунтахаби Тоҷикистон ба садгонаи беҳтаринҳои раддабандии ФИФА ворид шуд
Дастаи мунтахаби футзали Тоҷикистон бо дастаи яккачини Русия бозиҳои дӯстона анҷом медиҳад
Маросими гусели ҳайати дастаи мунтахаби паралимпии мамлакат ба Бозиҳои V Параосиёӣ баргузор гардид
