Дар мавзуи «Криосфераи Тоҷикистон дар шароити тағйирёбии иқлим: дастовард ва дурнамо» чорабинии канорӣ доир шуд

ДУШАНБЕ, 26.05.2026 /АМИТ «Ховар»/. 25 май дар доираи Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028» бо ибтикори Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфераи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо шарикони рушд дар мавзуи «Криосфераи Тоҷикистон дар шароити тағйирёбии иқлим: дастовард ва дурнамо» чорабинии канорӣ баргузор гардид.

Тавре ба АМИТ «Ховар» аз Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфера хабар доданд, дар чорабинӣ намояндагони мақомоти муассисаҳои илмӣ, муҳаққиқон, коршиносони байналмилалӣ ва олимони соҳаи обу экология ба таври маҷозӣ ва ҳузурӣ иштирок намуда, масъалаҳои мубрами омӯзиши криосфера ва ҳифзи пиряхҳоро мавриди баррасӣ қарор доданд.

Иброз гардид, ки криосфера ҷузъи калидии муҳити табиии минтақаҳои баландкӯҳи Тоҷикистон буда, ташаккули захираҳои об, шароити иқлимӣ ва офатҳои табииро муайян мекунад. Гармшавии глобалӣ боиси тезонидани таназзули ҳама ҷузъҳои криосфера, аз ҷумла пиряхҳо, майдонҳои арча ва яхбандии доимии баландкӯҳ мегардад. Ин хатари пайдоиши кӯлҳои пиряхӣ ва обхезиҳои аз ҳад зиёд, инчунин сел, обхезӣ ва ярчро зиёд мекунад.

Масъалаи нигаронкунанда барои Тоҷикистон ва ҳама давлатҳои минтақа ин талафоти босуръати пиряхҳо мебошад, ки суръати солона аз 0,2 фоиз то 1 фоизро ташкил медиҳад. Ин эҷод ва таҳияи системаи илмии асоснокро барои мониторинги доимӣ, пешгӯӣ ва мутобиқшавӣ ба тағйирот дар равандҳои криосферӣ, аз ҷумла пиряхҳо, қабати барф ва падидаҳои яхбандии доимӣ талаб мекунад.

Иштирокдорони чорабинӣ ҳолати кунунии пиряхҳо, натиҷаҳои мониторинги глятсиологӣ, гидрометеорологӣ ва иқлимӣ ва пешгӯиҳо барои рушди равандҳои ояндаи криосфериро муҳокима намуданд.

Таҳдидҳои вайроншавии криосфера ба устувории муҳити зист ва захираҳои об, усулҳои муосири таҳқиқот, мушоҳидаҳои саҳроӣ, технологияҳои инноватсионӣ, ташаббусҳои байналмилалӣ, ҳамкории илмӣ ва ҳамкории фаромарзӣ дар соҳаи таҳқиқоти криосфера, пиряхҳо ва захираҳои об аз мавзуъҳои асосии чорабинӣ буданд.

АКС: Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфераи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон