Омӯзиши таҷрибаи сулҳи тоҷикон барои ҳар як ҷавон аҳамияти бузург дорад

ДУШАНБЕ, 26.06.2026 /АМИТ «Ховар»/. Барои мардуми Тоҷикистон Рӯзи Ваҳдати миллӣ, ки ҳамасола 27 июн ҷашн гирифта мешавад, танҳо як санаи таърихӣ нест, балки рамзи пирӯзии хирад, таҳаммул, созиш ва муҳаббат ба Ватан мебошад.

Дар таърихи ҳар миллат воқеаҳое ҳастанд, ки сарнавишти наслҳоро муайян мекунанд. Барои тоҷикон имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар соли 1997 маҳз чунин рӯйдоди тақдирсоз ба шумор меравад. Ин санади таърихӣ ба муқовимати дохилӣ хотима бахшида, роҳи сулҳу субот ва рушди давлатро ҳамвор намуд.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке аз суханрониҳо чунин таъкид намуданд: «мо бояд ваҳдати миллиро ҳамчун гавҳараки чашм ҳифз кунем, зеро ояндаи давлат ва миллат аз он вобаста аст».

Мазмуни аслии ин андеша дар он аст, ки ваҳдат на танҳо натиҷаи як созишномаи сиёсӣ, балки фарҳанги зиндагӣ ва тарзи тафаккури ҷомеа мебошад. Ваҳдат вақте устувор мемонад, ки он дар қалб ва шуури ҳар як шаҳрванд ҷой гирифта бошад.

Таърих собит намудааст, ки миллатҳои пароканда ба рушди устувор ноил шуда наметавонанд. Давлатҳое, ки дар онҳо ихтилофу тафриқа ҳукмфармо гардидааст, ба буҳронҳои сиёсӣ ва иқтисодӣ рӯ ба рӯ шудаанд. Баръакс, давлатҳое, ки тавонистаанд ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмиро нигоҳ доранд, ба пешрафтҳои назаррас ноил гардидаанд.

Муҳаққиқи маъруфи фаронсавӣ Эрнест Ренан гуфта буд: «миллат, пеш аз ҳама иродаи якҷоя зиндагӣ кардан ва сохтани ояндаи муштарак аст». Ин андеша ба воқеияти Тоҷикистон низ мувофиқ аст. Мардуми тоҷик баъди солҳои душвор дарк карданд, ки танҳо тавассути ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамбастагӣ метавонанд давлатро ҳифз намуда, зиндагии шоистаро таъмин созанд.

Яке аз самараҳои муҳимтарини ваҳдати миллӣ рушди иқтисодиёти мамлакат мебошад. Баъди барқарор шудани сулҳ дар Тоҷикистон садҳо лоиҳаҳои бузурги миллӣ амалӣ гардиданд. Роҳҳои байналмилалӣ, нақбҳо, пулҳо, муассисаҳои таълимӣ ва тандурустӣ сохта шуданд. Сармоягузорӣ афзоиш ёфт ва имкониятҳои нави иқтисодӣ ба вуҷуд омаданд.

Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки дар шароити сулҳу субот давлат метавонад захираҳои худро ба рушди иҷтимоӣ ва иқтисодӣ равона созад. Дар акси ҳол, қисми зиёди неру ва имкониятҳо барои рафъи оқибатҳои низоъҳо сарф мегарданд. Аз ин рӯ, ваҳдат на танҳо арзиши маънавӣ, балки омили муҳими пешрафти иқтисодӣ низ мебошад.

Ваҳдати миллӣ бо ҳифзи фарҳанг, забон ва анъанаҳои миллӣ робитаи мустақим дорад. Миллате, ки муттаҳид аст, метавонад арзишҳои фарҳангии худро ҳифз ва ба наслҳои оянда интиқол диҳад. Забони тоҷикӣ, фарҳанги ғании ниёгон, ҷашнҳои миллӣ ва суннатҳои мардумӣ маҳз дар фазои сулҳу ваҳдат рушд меёбанд. Зеро қудрати ҳақиқии миллат на танҳо дар сарватҳои моддӣ, балки дар ягонагӣ ва ҳамбастагии фарзандони он зоҳир мегардад.

Имрӯз масъулияти бузург бар дӯши ҷавонон қарор дорад. Насли ҷавон бояд таърихи давлатро омӯзад, арзиши сулҳу суботро дарк намояд ва барои ҳифзи дастовардҳои истиқлолият саҳмгузор бошад. Ҷавонон бояд аз таъсири андешаҳои ифротӣ ва тафриқаангез дурӣ ҷуста, фарҳанги таҳаммулпазирӣ ва ватандӯстиро тарғиб намоянд.

Педагоги маъруф Конфутсий гуфтааст: «Касе ки аз гузашта сабақ намегирад, ояндаро аз даст медиҳад».Аз ин рӯ, омӯзиши таҷрибаи сулҳи тоҷикон барои ҳар як ҷавон аҳамияти бузург дорад. Ин таҷриба нишон медиҳад, ки роҳи муколама ва созиш ҳамеша аз роҳи низоъ беҳтар аст.

Бисёр вақт чунин тасаввур мешавад, ки ҳифзи ваҳдат танҳо вазифаи давлат аст. Дар асл, ҳар як шаҳрванд дар таҳкими сулҳу субот нақши худро дорад. Муносибати эҳтиромона бо дигарон, риояи қонунҳо, эҳсоси масъулият нисбат ба ҷомеа ва саҳмгузорӣ дар ободии Ватан ҳама ҷузъҳои фарҳанги ваҳдат мебошанд.

Шоири бузурги тоҷик Мирзо Турсунзода дар васфи дӯстиву ҳамбастагӣ навиштааст:

«Одамон аз дӯстӣ ёбанд бахт,
Душманӣ орад ба мардум рӯзи сахт».

Ин байт ҳамчун ҳикмати ҷовидона аҳамияти дӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмиро барои зиндагии осоиштаи ҷомеа таъкид мекунад.

Имрӯз, вақте ки Тоҷикистон роҳи рушди устуворро пеш гирифтааст, аҳамияти Ваҳдати миллӣ боз ҳам бештар мегардад. Ваҳдат сарчашмаи сулҳ, кафили истиқлолият, омили пешрафти иқтисодӣ ва асоси бақои миллат мебошад. Таҷрибаи таърихии тоҷикон исбот намуд, ки ҳеҷ арзише аз сулҳу оромӣ ва ягонагии миллӣ болотар нест.

Бинобар ин, ҳар як фарди ҷомеа бояд барои таҳкими ваҳдат, ҳифзи субот ва рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳми худро гузорад. Танҳо дар сурати нигоҳ доштани ин неъмати бузург мо метавонем ормонҳои миллиро амалӣ намуда, барои наслҳои оянда давлати ободу пешрафта ба мерос гузорем.

Давлат УМАРШОЗОДА,
сардори шуъбаи таҳсилоти фосилавии Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

АКС аз манбаъҳои боз