Оҳангсоз аз Эрон: «Шашмақомсароёни тоҷик хеле садои дилнишину оромбахш дошта, дар фосилаҳои садоии созҳои ин жанр бартарӣ доранд»

Май 15, 2024 10:17

ДУШАНБЕ, 15.05.2024. /АМИТ «Ховар»/. Тавре қаблан иттилоъ додем, аз 12 то 14 май дар Тоҷикистон бо иштироки олимони санъатшинос ва ҳунармандон аз давлатҳои Тоҷикистон, Озарбойҷон, Туркманистон ва Эрон Фестивал-симпозиуми байналмилалии «Шашмақом» баргузор гардид.

Яке аз иштирокчиёни ин фестивал- сарпараст ва оҳангсози гурӯҳи мусиқии «Ҳаннонӣ» аз Эрон Комрони Ҳимматпур мебошад. Ӯ иброз дошт, ки шоҳиди он гардидааст, ки шашмақомсароёни тоҷик хеле садои дилнишину оромбахш дошта, дар фосилаҳои садоии созҳои ин жанр бартарӣ доранд. «Баъзан барои иҷрои як бахши кӯчаки дарунӣ як ҳунарманд то сӣ дақиқа бе танаффус овоз мехонад», -гуфт ӯ.

Оҳангсоз аз Эрон баён дошт, ки шашмақом фақат навохтану хондани одӣ нест,  он аз парда — танбӯр ва усул — доира иборат аст. «Тавре огоҳ гаштем, дар Тоҷикистон он аз шаш мақом: «Бузург», «Рост», «Наво», «Дугоҳ», «Сегоҳ» ва «Ироқ» иборат буда, дар пардаҳои дастаҳои танбӯр эҷод шудааст. Сарояндагони тоҷик онро моҳирона иҷро мекунанд, ки ба андешаи ман, ҳунармандони тоҷике, ки аз пардаю усули ин жанр бохабар ҳастанд, инсони хушбахт ба ҳисоб мераванд», -гуфт ӯ.

Мавсуф иброз дошт, ки  шашмақомсароёни тоҷик ба мазмуни матну оҳанг диққати ҷиддӣ медиҳанд ва ба он ворид мешаванд, то   дар сурати иҷро ва интихоби дуруст эъҷози ин мусиқии арширо бозтоб диҳанд. «Тавре шоҳид шудем, матни сурудҳои шашмақом аз осори шуарои классик- аз Рӯдакӣ гирифта то Нақибхон Туғрал гулчин шудааст» -мегӯяд ӯ.

Ба гуфтаи ҳамсуҳбати мо, дар Эрон ин мусиқиро дастгоҳ ном мебаранд, ки аз 5 овози фаръӣ ва чанд дастгоҳ иборат аст: «Шур», «Моҳур», «Ростпандгоҳ, «Сегоҳ», «Чаҳоргоҳ» ва «Наво».

Шашмақом мусиқии анъанавии мардуми тоҷик буда, таърихи қадимӣ ва ғанӣ дорад. Онро ганҷинаи бебаҳои миллат, шоҳасари мусиқии суннатии халқи тоҷик ном мебаранд. Ҳар нафаре, ки ба ин шоҳасар рӯй меорад, ба худ дунёи пур аз маърифату маънӣ мегирад. Ба андешаи сарояндагони ин санъат, «шашмақом нутқи ҳунармандро бурро намуда, маънавиёти ӯро бою ғанӣ мегардонад».

Шашмақом, ки яке аз мусиқиҳои қадимӣ ба ҳисоб меравад, дар миқёси байналмилалӣ нуфузу эътибори хоссаро доро гардидааст.  7 ноябри соли 2003 бахши фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид — ЮНЕСКО Шашмақомро шоҳкории бузурги мусиқии ҷаҳонӣ ва ёдгори маънавии инсоният эълон намуд.

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба  рушду нумӯ ва пешбурди минбаъдаи фарҳанги миллӣ, шинос намудани ҷаҳониён бо дастовардҳои фарҳангии халқи тоҷик, инкишофи санъати анъанавии миллӣ, равияҳои мухталифи ҳунарҳои мардумӣ, инкишофи бонизоми соҳаи фарҳанг, боло бурдани фарҳанги ҷомеа, эҳтиром ба арзишҳои милливу фарҳангӣ ва тарбияи кадрҳои соҳа таваҷҷуҳи хосса зоҳир менамояд

Имрӯз муассисаҳои фарҳангии мамлакат, аз ҷумла Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода ва Консерваторияи миллии Тоҷикистон дар тарбияи сарояндагони касбии ҷавон ва эҳё намудани мусиқии суннатии шашмақом саҳми назаррас доранд.

Ин мероси мусиқии  суннатии  тоҷик давоми солҳои зиёд чун асари силсилавии шаклан мураккаб, вале дорои хусусияти касбӣ рушду мукаммал гардида, аз насл ба насл ба таври шифоҳӣ дар шакли анъанаи зинда – тавассути   низоми суннатии «устоду шогирд» интиқол ёфтааст. Имрӯз ҳифз кардану таъмин намудани рушди минбаъдаи он вазифаи на танҳо давлат, балки қарзи виҷдониву инсонии ҳар фарди соҳибфарҳанги мамлакат мебошад.

Зарангези ЛАТИФ,
АМИТ «Ховар»

АКС: АМИТ «Ховар»

Май 15, 2024 10:17

Хабарҳои дигари ин бахш

Байни «Тоҷикфилм» ва «Сарез Сармоя» шартномаи ҳамкорӣ оид ба таҳияи филми мустанади «Сарез» имзо шуд
«ҲАР ОН КАС, КИ «ШОҲНОМА»-ХОНӢ КУНАД…». Дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд конференсияи байналмилалии илмӣ-амалӣ доир шуд
«Тоҷикфилм» ва Синамогурӯҳи «Ғарб» Ёддошти тафоҳум ба имзо расониданд
18 МАЙ-РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ОСОРХОНАҲО. Онҳо ба мардум фароғати фарҳангӣ бахшида, бо таърих ва фарҳанги қадимӣ шинос менамоянд
ОСОРХОНА — ОИНАИ ТАЪРИХИ ХАЛҚ. Эҳдо ба Рӯзи байналмилалии осорхонаҳо
Ҳамкории Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо муассисаҳои илмии Чин густариш меёбад
Дар Панҷакент Кӯшки суғдӣ кашф гардид
БАХШИДА БА РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ОСОРХОНАҲО. Дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон иқдоми байналмилалии «Шабе дар осорхона» доир мешавад
Дар доираи Фестивал-симпозиуми байналмилалии «Шашмақом» дарси маҳорат бо услуби «устод – шогирд» доир шуд
150 номгӯй китоби бадеӣ, илмӣ ва таърихии нашриёти Тоҷикистон ба Намоишгоҳи байналмилалии «Китоби Теҳрон» пешниҳод гардид
«БОЗ ДАР ГӮШАМ РАСАД САВТУ НАВОИ ШАШМАҚОМ». Имрӯз дар Тоҷикистон Рӯзи шашмақом таҷлил мегардад
«ШАБЕ ДАР ОСОРХОНА». Бахшида ба Рӯзи байналмилалии осорхонаҳо дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон барнома доир мешавад